Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/19216 K.2014/8992

Davacılar murisinin, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacılar ile davalılardan ... İnş. Taah San. Ve Tec. Ltd. Şti., ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davacıların tüm, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece; Dairemiz bozma ilamınına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile ; davacılar anne ... ve baba ... için talep edilen maddi tazminat konusunda kurumca ödeme yapıldığından karar verilmesine yer olmadığına, 1.275,00 TL. cenaze giderinin sarf tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan ( ... hariç) müştereken müteselsilen alınarak davacılara ( ... dışında) verilmesine, fazla talebin reddine,tüm davacılar ( ... Dışında) için 3.000,00 TL. manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan ( davalı ... hariç) müştereken müteselsilen alınarak davacılara ( ... dışında) verilmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacılar murisi sigortalının 18.6.2002 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiği,SGK Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından olayın iş kazası olduğunun tespit edildiği,

hükme esas bilirkişi kusur raporunda olayın meydana gelmesinde davalı şirketin %70 kusurlu olduğu bu kusurun %4 ünün müteahhit ... 'a ,%1 İnin davalı ... 'e ait olduğu,sıva kalfası davalı ...'in %15 oranında kusurlu olduğu,davalılar ... mirasçılarının kusursuz olduğunun belirtildiği ,28.12.2006 tarihli ilk hüküm ile davacılardan Anne ... için 5651.00 TL ,baba ... için 4274.00 TL maddi tazminat ile takdiren 3000'er TL den toplam 6000 TL manevi tazminatın 18.6.2002 tarihinden itibaren yasal faizleri ve 1500 TL defin giderinin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte birlikte davalılar ...

Şirketi,... ve ...'den müşteken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,diğer davacılar için takdiren 1000 er TL olmak üzere toplam 7000 TL manevi tazminatın yukarıdaki davalılardan kaza tarihi itibariyle yasal faizleriile birlikte müştereken müteselsilen alınarak davacılar ...,...,...,...,...,...,... 'ya ödenmesine,davacı vekilinin fazlaya ilişkin taleplerinin reddine ,davalı ...(... ,...,... ,...) hakkındaki davanın reddine karar verildiği, iş bu kararın davalı şirket ve davalı ... vekilince temyizi üzerine,

Dairemizin 3.12.2007 tarih 2007/6528 Esas,2007/21697 Karar sayılı ilamı ile davalıların sair temyiz itirazlarının reddi ile davacılar ... ve ...'ya iş kazası kolundan ölüm geliri bağlanması amacıyla tespit davası açmak için önel verilerek çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmasına karar verildiği, davacı anne ... ve baba ...'ya 1.9.2003 tarihinden itibaren iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlanmasına karar verilmesi sebebiyle davacılar ... ve baba ...'nın maddi zararlarının Kurumca karşılandığı anlaşılmaktadır.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin yada tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2.maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Somut olayda, 28.12.2006 tarihli ilk hükme karşı davacılar tarafından temyiz olmaması ve kararın davalı şirket ve davalı ... yararına bozulması nedeniyle hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı davalı şirket ve davalı ... yararına usuli kazanılmış hak oluşturmuştur. Mahkemece bu durum dikkate alınarak 28.12.2006 tarihli karar ile hüküm altına alınan manevi tazminat miktarını aşacak şekilde karar verilmemesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde davalı şirket ve davalı ... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.M.K.’nun geçiçi 3. maddesi uyarınca H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı, düzeltilerek onanmalıdır.