Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/3671 K.2014/4254

Davacı, 1984-2010 yılına kadar geçen süre için büyüme- gelişme oranlarının emekli aylığına yansıtılmasına ve aylığının yeniden belirlenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanunî gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davasının 1984 yılında 506 sayılı Yasa uyarınca bağlanan yaşlılık aylığına 2010 yılına kadar, sonradan yürürlüğe giren yasal düzenlemeler uyarınca yapılması gereken artışın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulü ile 01/01/2000 tarihinden 30/09/2008 tarihîne kadar davacının maaşına hem tüfe artış oranı, hem de GSYH artışının uygulanmasının gerekip davacının dava tarihi itibariyle maaşının 1.085,52,TL olması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 13.10.1958-16.10.1984 tarihleri arasındaki 506 sayılı Yasaya tabi 6728 gün hizmeti üzerinden 16.10.1984 tarihli tahsis talebi üzerine 03.11.1984 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı, davacının 1000 gösterge, 41 katsayı ve %67 aylık bağlama oranı üzerinden aldığı yaşlılık aylığının, 3395 sayılı Yasanın geçici 5.maddesine göre, 28.08.1987 tarihli borçlanma talebi üzerine, 01.09 1987 tarihinden itibaren 6400 gösterge, 70 katsayı ve %67 aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanarak ödenmeye devam edildiği anlaşılmaktadır.

506 sayılı yasanın 08/09/1999 tarihinde yürürlüğe giren 4447 sayılı yasa ile eklenen geçici 82. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı bulunanlara bağlanacak aylıklar, aşağıdaki (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanacak aylıkların toplamından oluşur.

a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar prim ödeme sürelerine ait aylığı aşağıdaki şekilde belirlenir.

Sigortalının aylık talep tarihine kadarki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki hükümlere göre hesaplanacak aylığının sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı ile orantılı bölümü, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanır.

Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başladığı takvim yılının başlangıç tarihi arasında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranları kadar artırılır,

b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki prim ödeme sürelerine ait aylığı ise, sigortalının aylık talep tarihine kadar toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden bu Kanunun 61 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadardır.

Sigortalıya yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre bağlanacak aylıkların toplamı, sigortalının aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, bu Kanunun yürürlük tanhi itibariyle, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranına ve bu Kanunun 61 inci maddesinin son fıkrasına göre artırılmış değerinin altında olamaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı yasanın 4447 sayılı yasa ile eklenen ek 38. maddesinde de "Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklar ile geçici 76 ncı maddeye göre yapılan telafi edici ödemeler, her ay ödeme tarihlerinde bir önceki aya göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksi artış oranı kadar artırılarak belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesinin 05/02/2009 tarih 2005/30 Esas ve 2009/18 karar sayılı kararında. “Yasa koyucu, sigortalıların ödeyecekleri primlerin ve bağlanacak aylıklarının hesabında esas alınan kurallar konusunda Anayasa'da belirtilen ilkelere ve sosyal sigorta gereklerine uygun olarak adil ölçüler içerisinde düzenlemeler yapmak yetkisine sahiptir.

Öte yandan, farklı tarihlerde emekli olan sigortalıların, emekli aylığı bağlama tarihlerinde yürürlükte bulunan farklı kurallara tabi olmaları nedeniyle, aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamaz,” denilmektedir.

Somut olayda, yukarıda anılan yasa maddeleri ile Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca sigortalıların yaşlılık aylıklarına hak kazandıkları tarihte yürürlükte olan yasa ve mevzuata göre yaşlılık aylığına hak kazanacakları, sonradan değişen yasaların sigortalılar arasında eşitsizlik yaratmayacağı dikkate alınmadan, bilirkişi tarafından davacının yaşlılık aylığı almaya başladıktan çok sonra yürürlüğe giren 506 sayılı Yasa’nın 82. ve ek 38. Madde!eri uyarınca hesaplanan aylığa hak kapandığının tespitine karar verilmiş olması usul yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir

Yapılacak iş, davalı Kurumdan davacının aylık bağlama belgelerini getirtip, Kurum işleminin irdelenmesiyle Kurum işleminde hata bulunup bulunmadığı, var ise; hatanın neden kaynaklandığı, ve yasal dayanakları açıkça, izah edilecek denetime elverişli ve yeterli bir bilirkişi raporu alarak talep ve müktesep hak kuralları gözönünde tutularak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.