Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/6459 K.2013/9288

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ile davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu ve ...Tabildot Temizlik Hizmetleri İnş.Bilgisayar Otomasyon Turizm Nakliye San.Tic.Ltd.Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının özel bakıcı olarak, davalı ... Tabldot Temizlik Hizmetleri İnşaat Bilgisayar Otomasyon Turizm Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... Bilgisayar Özel Güvenlik Hizmetleri Temizlik Yemek Dekorasyon Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nde 2004 yılı Kasım ayından 01.02.2008 tarihine kadar geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davacının 01.01.2006 – 31.08.2006 ve 01.11.2006 – 31.01.2007 tarihleri arasında asgari ücretle 330 gün çalıştığı ve 330 günlük çalışmasının tümünün Kurum'a bildirildiği anlaşıldığından davalı ... Ltd. Şti hakkındaki davanın reddine, davacının davalı işverenlerden ... Tabildot Tem. Hiz. İnş. Bilg. Otomas. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait iş yerlerinde 01.09.2006 – 31.10.2006 ve 01.04.2007 – 31.01.2008 tarihleri arasında asgari ücretle 351 gün çalıştığı 309 günlük çalışmasının davalı Kurum'a bildirildiği, 42 günlük çalışmasının davalı Kurum'a bildirilmediğinin tespitine, fazla isteğin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; huzurevinde hizmetli olarak çalışan davacı adına davalılar tarafından verilmiş işe giriş bildirgesi bulunmadığı, davacının 2004 – 2005 yıllarında çalışması mevcut olmayıp davalı şirketler nezdindeki çalışmalarının ise 01.01.2006 – 31.08.2006 tarihleri arası .... Ltd. Şti.'nde, 01.09.2006 – 31.10.2006 ve 01.04.2007 – 31.12.2007 arası ... Ltd.Şti. şirketi nezdinde çalışmalarının bulunduğu, dönem ve ücret

bordrolarının dosya arasına alındığı, davacı huzurevinden alacağı olduğunu beyan ederek Kurum'a başvurması üzerine davalı Kurum'un işyerine müfettiş gönderdiği ve müfettiş tarafından hazırlanan raporda; davacıya 01.01.2006 – 31.01.2008 tarihleri arasındaki çalışmaları nedeni ile alabileceği ihbar ve kıdem tazminatları miktarının bildirildiği, ayrıca Bakanlık Müfettişi tarafından hazırlanan 03.09.2008 tarihli raporda; davacının 01.01.2006 – 28.02.2007 tarihleri arasında ....

Ltd. Şti.'nde, 01-31.03.2007 tarihleri arasında 1 ay süre ile Özel Bilgi Med. Ltd. Şti. nezdinde, 01.04.2007 – 31.01.2008 tarihleri arasında da .... Ltd. Şti. nezdinde çalıştığının tespit edildiğinin bildirildiği, davacı tarafından delil olarak sunulan Türkiye İş Kurumu'na ait işten ayrılma belgesinde; davacının 01.04.2007 – 01.02.2008 tarihleri arasında davalı ... şirketinde çalıştığının belirtildiği, yine davacının delil olarak sunduğu ...

Valiliği İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü Hizmet Alımı Personeli Görevlendirme Onayı başlıklı belgede; davacının eski durumu olarak Buca Huzurevi, yeni görev yeri olarak Buca 80. Yıl Toplum Merkezi Müdürlüğü gösterilmiş olduğu ve onay tarihinin 25.09.2007 olduğu, İzmir İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ile .... Ltd.

Şti. arasında müdürlük ve bağlı kuruluş müdürlüklerini kapsamak üzere 29.12.2005 tarihinden itibaren 31 gün geçerli olmak üzere birden çok hizmet alımları tip sözleşmeleri yapıldığı, ... İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ile .... Ltd.

Şti. arasında müdürlük ve bağlı kuruluş müdürlüklerini kapsamak üzere 09.02.2007 tarihinden itibaren 9 ay geçerli olmak üzere hizmet alımları tip sözleşmesi yapıldığı, buna göre iş tanımının malzemeli özel hizmet alımı ve il müdürlüğünün hizmet binasının dış cephe camlarının yılda 2 kez temizlenmesi işi olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda ise; dinlenen bordro tanıklarının ihtilaflı dönemin tamamını kapsayacak şekilde kayıtlı çalışmalarının olmadığı, ihtilaflı dönemin tamamını kapsayacak şekilde bordro tanıklarının re'sen tespit edilerek dinlenilmediği, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; taraf tanıkları yanında dönem bordrolarından ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.