Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/9327 K.2013/15962

Davacılar murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, iş kazası sonucu sigortalının vefatı nedeniyle eşi ve çocuklarının maddi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacı eş ... için 105.136,38 TL, davacı çocuk ... için 5.052,34 TL, davacı çocuk Yunus için 6.371,96 TL, davacı çocuk Sibel için 14.636,41 TL, davacı çocuk ... için 16.316,15 TL, davacı çocuk ... için 22.168,26 TL, davacı çocuk Merve için 28.721,63 TL, davacı çocuk Helin için 33.277,57 TL maddi tazminatların kaza tarihi olan 18.04.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacılar murisi sigortalı ...’in davalı şirkete ait inşaat şantiyesinde çalışırken, şantiyenin ortasından geçen demiryolu hattında tren çarpması sonucu vefat ettiği, SGK Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından olayın iş kazası olduğunun tespit edildiği, taraflar arasında temyiz edilmesizin kesinleşen Kocaeli 2. İş Mah. 2007/945 esas 2009/703 karar sayılı dosyasında maddi tazminat talebinin atiye terk edildiği ve davacılar yararına manevi tazminata hükmedildiği,

hükme esas kesinleşen dosyada alınan kusur raporunda davalı işverenin % 70, müteveffa işçinin % 30 oranında kusurlu bulunduklarının belirtildiği, bilirkişi hesap raporunda taş duvar ustasının alabileceği ücrete dair Kocaeli Ticaret Odası tarafından bildirilen emsal ücrete göre asgari ücretin 2.97 katı üzerinden yapılan hesaplama sonucu tespit edilen maddi tazminat miktarlarından mahkemece Kurumca davacılara bağlanan ilk peşin sermaye değerinin tenzil edilmesi ve % 20 oranında hakkaniyet indirimi uygulanması ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık maddi zararın belirlenmesi noktasında toplanmaktadır. Zararlandırıcı sigorta olayına maruz kalan sigortalının, maddi zararının hesabında, gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin ise işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarından saptanacağı, işçinin imzasının bulunmadığı işyeri ve sigorta kayıtlarının nazara alınamayacağı, işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarının bulunmaması durumunda işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret gözönünde tutularak belirlenmesi gerektiği, Dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Öte yandan, usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.( HGK.nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.) Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)

Somut olayda; taraflar arasında temyiz edilmesizin kesinleşen Kocaeli 2. İş Mah. 2007/945 esas 2009/703 karar sayılı dosyasında alınan 29.05.2009 tarihli hesap raporunda sigorta müfettişinin tespitine göre asgari ücretin 1.067 katı üzerinden maddi tazminat hesabı yapıldığı, bu rapordan sonra davacılar vekili tarafından sunulan 23.09.2009 tarihli beyan dilekçesinde 29.05.2009 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla karar verilmesinin talep edildiği, mahkemece kesinleşen dosyada itiraz edilmeyen tazminat hesabına esas ücretin davalı yararına usuli kazanılmış hak oluşturduğu gözetilerek,

bu ücretin esas alınması ile maddi tazminat hesabı yaptırılması gerekirken, emsal ücret araştırması yapılarak tazminat miktarının hesaplattırılması yoluna gidilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı tarafın bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.