Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/9528 K.2013/13515

Davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 15/12/1984 olduğunun tespitiyle, 15/12/2009 tarihli yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.12.1984 tarihi olduğu ve 15.1.2009 tarihli yaşlılık aylığı bağlanma talebinin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile; davacının sigortalı ilk işe giriş tarihinin 15.12.1984 tarihi olduğunun ve 15.1.2009 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebinin geçerliğinin tesbitine karar verilmiş ise de bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ... sicil numaralı ...

Tarım İşletmesi isimli işyerinden davacı adına 15.12.1984 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği ve dönem bordroları ile davacının 16 gün çalışmasının Kuruma bildirildiği, davacının 12.11.1973 – 12.7.1975 tarihleri arasındaki askerlik süresini borçlandığı ve tahakkuk eden borcu süresinde yatırdığı, davacının 19.1.1990 – 30.9.2008 tarihleri arasında başka işyerinden kısmi ve kesintili şekilde 506 sayılı Kanun kapsamında, 1.12.1990 – 31.7.1992 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında, 1.10.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında da 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalıştığı, dinlenen tanıkların davacının ...

Tarım İşletmesindeki çalışmaları ile ilgili değil, tarih belirtmeksizin davacının Abdullah isimli bir müteahhidin yanında elektrik direği dikme işindeki çalışmaları ile ilgili beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

Dava konusu dönemde, davacı adına ... sicil numaralı işyerinden işe giriş bildirgesi verildiği ve davacının 16 gün çalışmasının davalı Kuruma bildirildiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık yapılan işin tarım işi olup olmadığı ve davacının 506 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde yazılı olan sigortalı olmadığı belirtilen kimselerden olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bu tür davalarda işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Olayda sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için sigortalılık niteliğini edinmenin koşulları üzerinde durulmalıdır. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için aradaki iş ilişkisi kural olarak hizmet aktine dayanmalı, hizmet aktinin çalıştırana yüklendiği edim işverene ait işyerinde görülmeli, çalıştırılan 506 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde belirtilen sigortalı sayılmayan kişilerden olmamalıdır.

Bilindiği gibi 506 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde tarım işine istisna teşkil eden çalışmalar bendler halinde sayılmıştır. Buna göre 506 sayılı yasanın 3/1-A maddesinin (a) bendinde yazılı olan; kamu sektörüne ait tarım ve orman işlerinde ücretle, (b) bendinde özel sektöre ait tarım ve orman işlerinden ücretli ve sürekli olarak, (c) bendinde tarım sanatlarına ait işlerde, (d) bendinde tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmayan işlerde, (e) bendinde ise tarım işyeri sayılmayan işyerlerinin park, bahçe ve fidanlık ve benzeri işlerinde çalışanlar hariç olmak üzere tarım işinde çalışanlar 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalı sayılmazlar.

Somut olayda; ... sicil numaralı ... Tarım İşletmesi isimli işyerinin, işyeri sicil dosyasının getirtilmediği, 506 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığının sorulmadığı, bu işyerinden davacı adına 15.12.1984 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği ve dönem bordroları ile davacının 16 gün çalışmasının Kuruma bildirildiği, dinlenen tanıkların davacının ... Tarım İşletmesindeki çalışmaları ile ilgili değil, tarih belirtmeksizin davacının Abdullah isimli bir müteahhidin yanında elektrik direği dikme işindeki çalışmaları ile ilgili beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

Mahkemece, davalı işyerinin sicil dosyası getirtilmeden ve işyerinin 506 sayılı Kanun kapsamındaki yerlerden olup olmadığı araştırılmadan, eğer tarım işyeri niteliğine ise ücret ve süreklilik koşullarının diğer koşullarla birlikte bulunup bulunmadığının tartışılmadan eksik inceleme ile davacının sigortalı ilk işe giriş tarihinin 15.12.1984 tarihi olduğunun tesbitine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; davalı işyeri sicil dosyasını getirterek, davalı işyerinin 506 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı tespit etmek, dönem bordrolarından tanık seçerek davacının çalışması ve şekli hakkında ifadesini almak, eğer işyeri tarım işyeri niteliğinde ise ücret ve süreklilik koşullarının diğer koşullarla birlikte bulunup bulunmadığını araştırmak, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.