Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/10263 K.2015/4100

Davacı, ilk işe giriş tarihinin 01/12/1981 olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının sigortalılık başlangıcının 01/12/1981 tarihi olarak tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01/12/1981 olarak tespitine karar verilmiş ise de, bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup, usul ve yasaya aykırıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının,".... Mah. ... Yapı Koop. İnşaatı ...-..." adresinde faaliyet gösteren ... ... Elektrik Tes. ve Ltd.

Şti isimli işyerinde 01/12/1981 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin, adı geçen işverence davalı Kuruma 20/01/1982 tarihinde, ibraz edildiği ve davacıya ait ... hizmet cetveli incelendiğinde, ilk sigorta prim ödemesinin 20/09/2008 tarihinde başka bir işverence yapıldığı, öncesinde Türkiye'de sigorta prim ödemesinin bulunmadığı,

19/07/1982 tarihinden itibaren...'da sigortalı çalışmalarının olduğu anlaşılmış, sözkonusu işyerinin 15/07/1981-05/05/1983 tarihleri arasında 506 sayıl kanun kapsamında olduğu tespit edilmiş olup, mahkemesince adı geçen işyerinin, dönem bordrolarının(1981 yılı 4. dönem bordroları) davalı Kurumdan talep edilmediği, vergi kayıtlarının istenmediği, kolluk marifeti ile ayrıca ... , Belediye ve Vergi Dairesi nezdinde komşu işyeri araştırması yapılmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının o yılın serilerinden olup olmadığının davalı Kurumdan sorulmadığı,

işe giriş bilidrgesi üzerindeki fotoğraf ve imzanın davacıya ait olup olmadığının tespiti amacı ile davacının mukayeseye uygun imza ve fotoğraflarının temin edilerek bilirkişi marifeti ile inceleme yaptırılmadığı tespit edilmiştir.

Davacının tanık olarak gösterdiği kardeşi ...(...)'ın sözkonusu işyerinde 01/11/1981 tarihinde işe girdiğine dair işe giriş bildirgesi düzenlendiği ve 17/12/1981 tarihinde Kuruma ibraz edildiği , ancak işveren tarafından adına sigorta prim ödemesi yapılmadığı anlaşılmıştır, tanık alınan beyanında, kardeşi olan davacı ile birlikte belirtilen işyerinde çalıştıklarını, kendisinin işyerine davacıdan bir ay kadar önce girdiğini, 8 ay kadar çalıştığını, inşaatın bitiminde işten ayrıldıklarını, ikisinin de işe giriş bildirgeleri Kuruma ibraz edilmekle birlikte sigorta prim ödemelerinin yapılmadığını ifade etmiştir.

Bu haliyle dava dosyasındaki uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları(sigortalılık başlangıcının tespiti davaları) için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Gerçekten. 506 sayılı ... Sigortalar Yasa’sının 2 ve 6. maddelerinde açıkça belirlendiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemez.

Fiili veya gerçek çalışmayıortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile ... Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir.

Yöntemince düzenlenip süresi içerisinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir.

Zira, sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava sigortalılığın tespiti istemini de içerir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında adaletsiz ve haksız bir durum yaratır.

Bu nedenle, işe giriş bildirgesinin verildiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda, Mahkemece, açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığı yöntemince araştırılmadan, davacının kardeşi olup, dönem bordro tanığı olmadığı anlaşılan tanık Kutfettin dışında, re'sen araştırılacak dönem bordro tanıkları, komşu işyeri sahipleri ve komşu işyeri bordro tanıkları dinlenmeksizin, adı geçen işyerine ait dönem bordroları ve ... ve varsa Vergi Dairesi Müdürlüğü Denetim raporları istenmeden, komşu işyeri araştırması, imza ve fotoğraf incelemesi yaptırılmadan davacı tanığının beyanına dayalı olarak eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp, ".... Mah. ... Yapı Koop. İnşaatı .../..." adresinde faaliyet gösteren ... ... Elektrik Tes. ve Ltd.

Şti isimli işyerine ait davalı Kurum sicil dosyasını ve varsa vergi kayıtlarını istemek, işverence düzenlenen dönem bordrolarını(1981 yılı 4. dönem) temin etmek; belirlenecek dönem bordro tanıklarının kimlik ve adres bilgilerini tespit ederek, re'sen tanık sıfatı ile beyanlarına başvurmak; ayrıca ilgili ...

İl Müdürlüğünden, Belediye Başkanlığından, ilgili Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden, ayrıca zabıta marifetiyle adı geçen işyerine komşu olan diğer işyerlerinin ve bu işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının;

yoksa işyeri sahiplerinin hem ilgili Kurumlar nezdindeki kayıtları üzerinden hem de mahallinde titizlikle araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği, alınan ücret hususları ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, adı geçen işyerinde, Vergi Dairesince ve davalı ... tarafından denetim yapılmış ise düzenlenen denetim tutanaklarını istemek, davalı Kurumdan davacı hakkında düzenlenen işe giriş bildirgesinin aslı ile davacının mukayeseye uygun imza ve fotoğraf örnekleri temin

-edilip, mahkeme huzurunda imza ve yazı örnekleri de alınarak bildirge üzerinde bulunan fotoğraf ve imzanın davacıya ait olup olmadığının tespiti amacı ile bilirkişi incelemesi yaptırmak, ayrıca davacının ilk işe giriş bildirgesi ile kullanmaya başladığı sigorta sicil numarasının(140.499.35) o yılın(1981 yılı) serilerinden olup olmadığını davalı Kurumdan sormak sureti ile gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasa’nın 2, 6, 9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma sonucu yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.