Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/14537 K.2015/10969

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum ve ... vekillerince ve ... tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, 1.2.1997-31/08/2009 tarihleri arasında davalı şirkette şehirler arası otobüs şöförlüğü yaptığını 1997 yılından 270-1998 yılından 360-1999 yılından 360-2000 yılından 321- 2001 yılından 360- 2002 yılından 350-2004 yılından 360,2005 yılından 360-2006 yılından 73 olmak üzere 2852 günlük eksik bildirilen günlerinin sigortalılık süresi olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece istemin kabulü ile davalı Şirkette sigortalı olarak hizmet akdiyle 1997 yılında 270 gün,1998 yılında 360 gün,1999 yılında 360 gün,2000 yılında 321 gün,2001 yılında 60 gün,2002 yılında 38 gün 2003 yılında 350 gün,2004 yılında 360 gün,2005 yılında 360 gün 2006 yılında 73 gün ,2009 yılından 120 gün olmak toplam 2672 gün sigortalı çalışmasının tespitine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık nitelikçe 506 sayılı Yasanın 79. maddesinden kaynaklanan davalı işyerinde geçen ve kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tespitine ilişkindir. Bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, işin niteliği, sürekli veya sezonluk nitelikte olup olmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilir ise de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların, davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve uyuşmazlık konusu dönemi kapsar biçimde çalışmaları işverenin resmi kayıtlarına geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.

Somut olayda; davalı olarak gösterilen ...'ın hem diğer davalı şirketin ortağı olduğu hem de (....) sicil numarası Otobüs İşletmesi işyerinin işvereni olduğu, davalının hizmet cetveline göre de.

1997/2- 30.08.2009 tarihleri arasında giriş çıkışlı olmak üzere davalı ...'a ait (....) sicil numaralı işyeri tarafından, 21.02.2003-03.01.2003 dava dışı işyeri tarafından hizmet bildiriminde bulunulduğu, davacının 01.02.1997-31.08.2009 tarihleri arasında davalı şirkette kesintisiz çalıştığını iddia ettiği ve eksik bildirilen sigortalılık sürelerinin tespitini istediği ancak davacıya çalışmalarının hangi tarih aralığında, hangi işyerlerinde geçtiğinin açıklattırılmadığı,

davacı tanıklarının ihtilaflı dönemde davacının çalışmalarını doğrulamalarına rağmen davalı tanıklarının davacının çalışmasının kesintili olduğunu beyan ettikleri, davalı ...'a ait (....) sicil numaralı işyerine ait dönem bordrolarının getirtilmediği, resen tanık seçilerek tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediği, davacının davalı işyerinden çalışmasının bildirilmediği dönemlerde çalışması olup olmadığı,

çalışması yoksa bu sürenin ne kadar olduğu ve bu dönemde davacının davalı işverenin veya işveren adına hareket etme yetkisine sahip temsilci yada temsilcilerinin emir ve talimatı altında olup olmadığının buna bağlı olarak işverene bağımlılığının devam edip etmediğinin araştırılmadığı, davacının davalı işyerinde yaptığı işin netleştirilmediği buna göre eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği, ayrıca kabule göre de talep aşılarak davacının davalı şirkette 2009 yılında 120 gün çalışması olduğunun tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

Yapılacak iş; davalı ...'ın hem diğer davalı şirketin ortağı olduğu hem de (....) sicil numarası Otobüs İşletmesi işyerinin işvereni olduğu, hem de ihtilaflı dönemdeki kesintili hizmet bildirimlerinin (....) sicil numarası ...-Otobüs İşletmesi işyeri tarafından yapıldığını göz önünde tutarak,

davacıya sorulmak suretiyle davacının çalışmalarının bu işyerlerinden hangisinde geçtiğini tespit etmek, daha sonra (....) sicil numaralı işyerine ait dönem bordolarını getirtmek, dönem bordrolarından resen tanık seçilerek davacının çalışmalarının hangi tarih aralığında olduğu ve çalışmaların kesintili olup olmadığı ve davacının ne iş yaptığı yönünde beyanlarını almak, davacının çalışmalarına ara verdiğinin anlaşılması halinde bu ara vermenin neden kaynaklandığı ve bu dönemde davacının davalı işverene bağımlılığının devam edip etmediğini sormak,

tüm deliller birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre infazda tereddüt yaratmayacak şekilde hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..