Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/16125 K.2014/25667

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/02/1996-17/04/2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan Kurum vekili ve Kemer İlköğretim Okulu Okul Koruma Dern.Kemer Nahiyesi Eğt.GönülülüleriDer. temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01.02.1996-17.04.2002 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına davalı M.. B.. ve davalı dernek tarafından hizmet bildirimi yapılmadığı, davacının davalı dernek nezdinde 15.02.1996-17.04.2002 tarihleri arasında toplam 1637 gün çalıştığının tespitine karar verildiği, kararın davalılar tarafından temyiz edildiği, Dairemiz tarafından davacının çalıştığını iddia ettiği ilköğretim okulundaki idarecilerin, müdür, müdür yardımcısı, ana okulu öğretmenlerinin tespit edilerek davacının çalışması hakkında ifadelerinin alınması için kararın bozulduğu, bozma kararına uyan mahkemenin okulda görev yapan müdür, müdür yardımcısı ve öğretmenlerin beyanlarının alındığı, bu sefer davacının davalı dernek nezdinde 15.02.1996-17.04.2002 tarihleri arasında toplam 1687 gün çalıştığının tespitine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Kararın süresi içinde davalılarca temyiz edildiği anlaşılmıştır.

Usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (HGK.nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.)

Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)

Taraflardan yalnız birinin hükmü temyiz etmesi halinde Yargıtay'ın temyiz eden tarafın yararına olarak verdiği bozma kararına uyan yerel mahkeme artık, temyiz eden tarafın önceki bozulan karara oranla daha aleyhine bir hüküm veremez. Buna da "aleyhe hüküm verme yasağı" denir.

Aksi halde usul hükümleri ile hedef tutulan istikrar zedelenir ve mahkeme kararlarına karşı güven sarsılır.

Somut olayda, davacının davalı dernek nezdinde 15.02.1996-17.04.2002 tarihleri arasında toplam 1637 gün çalıştığının tespitine karar verildiği, kararın davalılar tarafından temyiz edildiği, Dairemiz tarafından eksik araştırma ile karar verilmesi sebebi ile kararın bozulduğu, mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verildiği, davacının çalıştığı sürenin tespiti bakımından bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, davacının yine 15.02.1996-17.04.2002 tarihleri arasında fakat 1687 gün çalıştığının tespitine karar verildiği, davacının çalıştığı süre tespit edilirken, yeniden tespit edilen sürenin ilk kararı temyiz etmeyen davacı lehine, temyiz eden davalılar aleyhine olamayacağı göz önünde bulundurulmadan karar verildiği anlaşılmıştır.

Yapılacak iş, yukarıda yapılan açıklamalar gereğince davalılar yararına “usulü kazanılmış hak” doğduğu göz önünde bulundurularak ve uyuşmazlık konusu tarihlerde eğitim-öğretim dönemlerinin hangi tarihte başlayıp sona erdiği M.. B..ndan sorulup tespit edildikten sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.