Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/19571 K.2015/14044

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde en son 2200,00 TL ücretle çalıştığının prime esas gerçek ücretinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 03.03.2006-27.11.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespiti ile gerçek prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının dava konusu dönemde çalıştığı ispat edilemediğinden davanın reddine karar verildiği ancak davacının prime esas kazancının tespiti hususunda olumlu olumsuz bir karar verilmediği gibi, mahkeme gerekçesinde de bu hususa değinilmediği anlaşılmaştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işverence davacı adına 27.11.2006 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenlendiği, 27.11.2006-2009/4 tarihleri arasında geçen çalışmaların asgari ücret üzerinden Kuruma bildirildiği, davacının Kurum kayıtlarında gözüken çalışmalarının geçtiği işyerinin 1100079 numaralı işyeri olup, dosya içindeki bordroların davalı işyerinin 1054627 numaralı işyerine ait olduğu, dinlenen tanıkların çalışmalarının davacı ile aynı işyerinde geçmediği, hizmet cetvellerinden davalı işyerinin farklı işyerlerinden bildirim yapılmış olduğunun anlaşıldığı, davacının müdür olarak çalıştığı ve en son ücretinin 2200,00 TL olduğunun belirtilmiş olmasına rağmen bu hususta bir araştırma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.

Hizmet tespiti yönünden;

Yapılacak iş; davacının çalışmalarının geçtiği 1100079 numaralı işyerine ait kayıtlar ve bordrolar getirilerek, bu işyerinden kayıtlara geçen ve davacının çalışmasını bilebilecek tanıklar res'en saptanarak beyanlarına başvurmak ve tanıkların hizmet cetvellerini almak veya bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde,... ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve davacının askerlik yaptığı süreler de tespit edilerek davacının işe giriş ve çıkış sürelerini net belirlemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2,6,9 ve 79/10 maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Ücret tespiti yönünden ise; Nitelikli ve tecrübeli bir işçinin, yaptığı işin özelliğine göre asgari ücret ile çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu durumda işveren tarafından asgari ücret üzerinden düzenlenen belgelerin aksinin kanıtlanamayacağı düşünülemez.

Mahkemece yapılacak iş, .. Kurumu'ndan davacının sicil dosyası ile işyerine ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak,

işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının bildirilen ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, bildirilen ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden,

gerektiğinde ilgili meslek odasından ve ..'nden emsal ücret araştırması yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.