Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/24984 K.2015/6000

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işyeri nezdinde 15.11.1981-21.01.1984 tarihleri arasında geçen hizmetinin tespiti istemine yöneliktir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, somut olayda ihtilaf konusu olan dönem içerisinde fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda, Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Öte yandan, 506 sayılı Yasa'nın 11/12/1981 tarihli 2564 sayılı Yasa ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, Geçici 54. maddesinde ise 01/04/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60/G maddesinin uygulanmayacağı bildirilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 15/11/1981 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin davalı Taşeron ... ünvanlı ve 10079.19 sicil no lu işyerince düzenlenmiş olup Kurum kayıtlarına 11/12/1981 tarihinde intikal ettiği, davacıya ait hizmet cetvelinde 20/07/1987 tarihinden itibaren dava dışı işyerleri tarafından 2010/03 dönemine kadar toplam 2345 gün davacı adına hizmet bildiriminde bulunulduğu, davcı tarafından dosyaya sunulan davalı işyerince düzenlenmiş bonservis örneğinde 15/11/1981-21/01/1984 tarihleri arasında davacının “Ustabaşı” olarak davalı nezdinde çalışmalarının olduğunun görüldüğü,

davalı işyerince düzenlenmiş davalı işyerinin 10079.19 sicil no lu ... Çimeno Fabrikası İkmal İnşaatı ünvanı ile 01/11/1981-31/10/1984 tarihleri arasında Kanun kapsamına alınmış olduğu, zabıta araştırması neticesi düzenlenen tutanaklar ile alınan bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, duruşmalarda davacı tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda dönem bordroları eksik geldiğinden dinlenen tanıkların talep edilen tüm dönemi kapsayacak şekilde davalı işyerinde çalışan bordro tanığı olup olmadıkları tesbit edilmeden sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş. Kurum'dan dönem bordrolarının tümünü eksiksiz getirtmek, dinlenen tanıkların hizmet tespiti talep edilen tüm dönemi kapsayacak şekilde davacı ile birlikte çalışan bordro tanığı olup olmadıklarını tesbit etmek, tanıkların bordrolu tanıklar olmadığının anlaşılması halinde var ise bordrolarda yer alan diğer bordro tanıklarını re'sen belirleyip dinlemek, bordro tanıkları beyanlarının yeterli olmadığı durumda,

davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek zabıtaca komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlar tesbit edilip beyanlarına başvurmak, 506 sayılı Yasa'nın Geçici 54. maddesine göre 01/04/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60/G maddesinin uygulanmayacağını gözönünde tutmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.