Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/25059 K.2015/6788

Davacı, 01.03.1987 – 01.06.2002 tarihleri arasında ... ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, 01.03.1987 – 01.06.2002 tarihleri arasında ... ... sigortalısı olduğunun tespitini istemiştir. Mahkemece; davacının, tespit istediği dönemde sigortalı olma iradesini ortaya koyacak iradi prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatının da bulunmaması dikkate alındığında, tarımsal çalışma olgusunu tam ispatlayamadığı gibi tarımsal çalışması olsa bile talep edilen dönemde 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık iradesini ortaya koyan herhangi bir delil ileri süremediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının, 01.02.1987 varide tarihli bildirgedeki köy muhtarı ...n'un onayı gereğince 01.03.1987 tarihinde re'sen tescil edildiği, bildirgede imzası olan muhtarın tanık olarak dinlenilmediği, davalı Kurum tarafından.

07.03.2006 tarihli İB formunda davacının tarımla uğraştığına dair hiçbir kurumda kaydının olmadığının ve köy muhtarınca da hiç çiftçilik yapmadığının bildirilmesi üzerine kontrol memuru gönderildiği, 31.05.2011 tarihli kontrol memuru raporunda; çevreden yapılan araştırmada, davacının uzun yıllar önce köyden taşındığının öğrenildiğinin, köy muhtarı tarafından da davacının 13-14 yıl önce köyden taşındığının beyan edildiğinin, davacının köyden ayrıldığı tarihin net olarak tespit edilememesi nedeni ile 07.03.2006 tarihli İB formuna göre işlem yapılması gerektiğinin bildirildiği,

ancak davalı Kurum tarafından davacının ... ... sigortalılığının tescil tarihi olan 01.03.1987 tarihi itibari ile durdurulduğu, davacının kooperatif kaydının bulunmadığı, ziraat odası kaydının da 10.05.2011 tarihinden beri devam ettiği, ancak davacının üzerine kayıtlı birden fazla taşınmaz ve yaklaşık 35 dönüm arazisinin bulunduğu, dinlenilen muhtar ve azalar tarafından; davacının 8-10 yıl önce ...'a taşındığının, bu tarihten öncesinde köyde tarımla uğraştığının beyan edildiği, mahkemece dinlenilen tanıklardan...'nun kontrol memuru raporuna ekli imzalı beyanı bulunduğu, 21.05.2011 tarihli bu beyanda.

Mehmet oğlu 1943 doğumlu ...'ü tanıdığını, 13-14 yıl önce ...'a taşındığını ve köydeki arazilerini kiraya verdiğini beyan ettiği, duruşmada ise davacıyı başka bir ... ile karıştırdığını beyan ettiği, mahkemece bu tanığın kontrol memuruna verdiği bu imzalı beyanı esas alınarak ve anılan gerekçeler ile davanın reddine karar verildiği, ancak tanık Metin Mutlu'nun beyanının 2011 yılında alındığı ve davacının 13-14 yıl önce ...'a taşındığını beyan etmesi ile davacının talep ettiği tarihler arası dikkate alındığında beyanları arasında çelişki bulunmadığı,

davacının 18.12.1974 – 06.01.1975, 14.10.1991 – 02.03.1993, 22.07.1996 – 26.08.1996, 29.07.1997 – 15.08.1997 ve 18.04.2007 – 14.05.2007 tarihleri arasında ... ve ... Hastalıkları Hastanesi'nde kaldığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesine koşut geçmiş ... ... hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre; bu Yasa'ya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan Yasa'nın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından ... ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu Yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36. maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, ... satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ... İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, Türkiye ... Fabrikaları Anonim Şirketi ve ... kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Somut olayda; davacı 01.02.1987 varide tarihli bildirge ile 01.03.1987 tarihi itibari ile tescil edilmiş olup eski tescillidir. Bu itibarla mahkemece davacının tescil tarihinden itibaren tarımsal faaliyetinin devam edip etmediği ayrıntılı bir şekilde araştırılmadan, anılan gerekçelerle sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davanın nitelikçe kamu düzenine ilişkin olduğu göz önünde bulundurularak talep edilen dönemde; öncelikle yukarıda anılan maddede belirtilen kayıtların olup olmadığını söz konusu kuruluşlardan sormak, davacının üzerine kayıtlı taşınmazları kullanıp kullanmadığını belirlemek, yine talep edilen dönemde görevli köy muhtarı ve azaları ile yeterli bilgi ve görgüye sahip kişileri belirleyip tanık olarak dinlemek, tarımsal kredi kullanıp kullanmadığını, arazi kiralayıp kiralamadığını tespit etmek, ayrıca zabıta tahkikatı ile de ayrıntılı araştırma yapmak,

davacının nerede ikamet ettiğini tarihleri ile birlikte ilgili nüfus müdürlüğünden sormak, buradan gelen sonuca göre davacının ikamet adresi veya adreslerinde zabıta tahkikatı yaparak, hangi tarihlerde nerede tarımsal faaliyette bulunduğunu belirlemek, davacının ... ... sigortalısı olarak tescil edildiği tarihten itibaren tarımsal faaliyetinin devam edip etmediği hususunda ayrıntılı araştırma yapmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.