Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/25387 K.2015/7248

Davacı, davalı işverenlerin murisine ait işyerinde geçen çalışmalarının ve sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı, davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 2002 yılı Kasım ayından 2008 yılı Kasım ayına kadar davalıların murisi ... ve onun vefatından sonra oğlu davalı ...'e ait iş yerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı, 03.06.2010 havale tarihli dilekçesi ile davacının 2008 yılı Mart ayına kadar davalı işyerinde çalıştığını, işten çıkış tarihinin 2008 yılı Mart ayı olduğunu beyan etmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ...'e ait.... adresinde bulunan tescilsiz mobilya imalatı iş yerinde 08.03.2006- 07.06.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, 2002/Kasım – 15.10.2004 tarihleri arasındaki çalışma iddiasının hak düşürücü sürenin geçmesinden dolayı reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın

konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalıların murisi .... 24.10.2004 tarihinde vefat ettiği, .... 0.05.1996-15.10.2004 tarihleri arasında .... adresinde mobilya imalatı işinden vergi mükellefiyetinin bulunduğu, aynı adreste davalı ...'in 08.03.2006-30.06.2010 tarihleri arasında mobilya imalatı faaliyeti nedeni ile mükellefiyetinin olduğu, davalıların murisi... adına aynı adreste 20.05.1996-30.09.1999 tarihleri arasında mobilya imalatı işinden 1079166 sicil numarası ile kanun kapsamına alınan işyerinin bulunduğu, davacının davalıların murisi yanından bildirilen çalışmasının bulunmadığı, dava dışı işyerinde 07.06.2008 tarihinde çalışmasının başladığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davalıların murisi Hüsnü Girgin'in 15.10.2004 tarihinde vefat etmesi ve davalı ...'in vergi mükellefiyetinin de bir süre sonra 08.03.2006 tarihinde başlaması nedeni ile davacının 15.10.2004 tarihine kadar olan çalışma talebinin hak düşürücü süreye uğradığından davanın bu kısmının reddine karar verilmiş ise de davacının davalıların murisinin vefatı sonrasındaki çalışmasının kesintisiz devam etmesi, ara vermeden çalıştığının tespit edilmesi durumunda hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir.

Bu sebeple davacının davalı işyerindeki çalışmasının aralıksız devam edip etmediği, işyerinin davalıların murisinin ölümünden sonra kapanıp kapanmadığı hususlarında yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan ve davacı vekilinin sonradan verdiği dilekçe ile 2008 yılı Mart ayına kadar olan çalışmanın tespitini istediğini beyan etmesine rağmen talep aşılarak 07.06.2008 tarihine kadar çalıştığının tespitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

Yapılacak iş, 25.09.2013 tarihli kolluk tutanağında adı geçen davalı işyerinin mülk sahibini tespit edip beyanını almak, ihtilaflı dönemde,...

Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının davalıların murisi ve davalı ... yanındaki çalışmasının kesintisiz olup olmadığını, çalışmaya ara verilip verilmediğini, işyerinin davalıların murisinin ölümü sonrasında kapanıp kapanmadığını sormak,

çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra davacının çalışmasının kesintisiz olduğu tespit edildiği takdirde hak düşürücü sürenin söz konusu olmayacağını göz önünde bulundurarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.