Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/25644 K.2015/5100

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 14/09/2006-09/04/2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 14.09.2006-09.04.2007 tarihleri arası davalıya ait işyerinde gerçek ücretle çalıştığı hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Yerel mahkemenin davanın kabulüne ilişkin önceki kararı davacı ve davalılar tarafından temyiz edilmiş ve dava dilekçesindeki istem ve mevcut delil durumuna göre yapılan inceleme ile Dairemizce, “Dosyadaki kayıt ve belgelerden,davacı adına davalı işyerinden işe giriş bildirgesi verilmediği, işyerinin 14.11.2006 tarihinde kapsama alındığı ve halen faal olduğu,davacı ve davalı tanık beyanlarından davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı anlaşılmakta ise de dinlenen davalı bordro tanıklarının beyanlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığı, davacı tanıklarının ise yukarıda belirlenmiş şekilde resmi kayıtlara geçmiş ve davacı ile aynı dönem çalışmış kişilerden olmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak, araştırmayı genişletmek suretiyle davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlarına geçmiş diğer bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına, resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlarını tespit edip beyanlarına başvurmak,davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı süreyi kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit etmek ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermektir.

Kabule göre de, davacı dava dilekçesinde günlük ücretinin 24,00 TL olduğunu, davacı ve davalı tanıkları davacının 25-27 TL ücret aldığını beyan ettiklerine ve meslek odası ustabaşı pişirici hamurkar bir işçinin alabileceği ücretin 25,65 TL olduğunu bildirdiğine göre taleple bağlı kalınarak davacının gerçek ücretinin 24,00 TL olduğunun kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmesi doğru görülmemiştir.” denilerek bozulmuştur.

Yerel Mahkemece Dairemizin bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; davanın reddine karar verilmiş ve bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay'ın bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı) Usuli müktesep hak müessesesi HUMK ve HMK'da düzenlenmiş olmamakla beraber, Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiş ve geliştirilmiştir.

Bazı konuların bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi durumunda da usuli kazanılmış hak doğmuş olur. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uyan mahkeme, kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez.

Yani kesinleşmiş bu kısımlar o kısımlar lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak teşkil eder.Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. Maddesinde ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. Maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Somut olayda; Yargıtay Bozma ilamına uyulmasına karar verildiği ancak bozma ilamında davacının çalışma olgusunun kabul edildiği ve gerçek ücret miktarının da belirlendiği,bu durumun da davacı yararına usuli kazanılmış hak doğurduğu halde davanın reddedildiği, mahkemece yapılmasına karar verilen ama gerekli keşif giderleri yatırılmadığından gidilemeyen keşfin ise sonuca etkili olmadığı, komşu işyeri tanığı bulunamamasının davacı aleyhine değerlendirilemeyeceği ve bu nedenlerle mahkemece eldeki olgulara ve bozma ilamına göre karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.