Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/4210 K.2015/2072

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava; davacının davalı işyerinde 1995/Ekim – 2011/Ağustos ayları arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davanın ...'a karşı açıldığı, davacının dava dışı ve 14.07.2010 tarihinde vefat eden ...'a ait işyerinde 01.11.1996 – 1999/3. dönem arasında yılda 120 gün ve 01.01.2000 – 2010/8. ay arasında aralıksız çalışması bulunduğu, davalı yanında ise 09.04.2011 – 27.05.2011 tarihleri arasında çalışması bulunduğu, davacı tarafından; ... isimli işyerinin ... vefat ettikten sonra akrabası olan davalı ... tarafından devralınarak ... ismi ile işletilmeye devam ettiğinin iddia edildiği,

dava dışı ...'un mirasçılarının mirası kayıtsız şartsız reddettikleri, davalının 29.07.2010 tarihinde vergiye kaydolduğu ve işyerini 01.10.2010 tarihinde tescil ettirdiği, tanık olarak dinlenilen davalının eşinin; işyerindeki araçları kredi çekerek aldıklarını ve önceki işyeri ile ilgilerinin olmadığını beyan ettiği, ... tarafından davalının 14.10.2010 tarihinde 100.000,00 TL, 03.11.2011 tarihinde 25.000,00 TL kredi kullandığının bildirildiği, bordro tanıklarının işyerinin devredilip devredilmediği ile ilgili açık beyanlarda bulunmadıkları ve zabıta tarafından da komşu işyeri tanıklarının tespit edilemediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz.

Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527,30.6.1999 gün 1999/21-549-555,5.2.2003 gün 2003/21-35-64,15.10.2003 gün 2003/21-634-572,3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 10.11.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda; dava dışı Bayram Özsoy ya da mirasçıları arasında işyeri devri bulunup bulunmadığı şüpheye mahal bırakmayacak derecede ortaya konulmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; dava dışı ...'un vefat etmeden önce ya da mirasçılarının ...'un vefatından sonra davalı ile işyeri devrine ilişkin işlem yapıp yapmadığının tespiti amacı ile; ilgili kurumlardan özellikle vergi dairesinden ... isimli işyerinin vergi kaydının kapatılıp kapatılmadığı,

trafik tescilden işyerinde kullanılan araçların satışının/devrinin yapılıp yapılmadığını sormak, davalının işyerinde kullanılan araçların ne zaman alındığını, kredi kullanılıp kullanılmadığını tespit etmek, işyeri olarak kullanılan binanın kira olup olmadığı araştırılarak kira ise mülk sahibi ile davalının kira sözleşmesi yapıp yapmadığını araştırmak ve mülk sahibini dinlemek, daha sonra bordro tanıklarını yeniden dinleyerek işyeri devri bulunup bulunmadığı hususunda detaylı beyanlarını almak,

davalı Kurum'dan sorularak ve zabıta marifeti ile komşu işyeri tanıklarını tespit ederek dinlemek ve böylece toplanan deliller değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.