Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/5489 K.2015/5773

Davacı, kurum işleminin iptaliyle, kesilen aylığın yeniden bağlanmasına, 01/01/2005-17/05/2012 tarihleri arasında ödenmiş aylıklar toplamı 61.902,85 TL'nin faiziyle geri istenmesine yer olmadığına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava; Kurumdan yaşlılık aylığı alan davacının, ... A.Ş. de çalışması nedeniyle Kurumca, 5335 sayılı Kanunun 30. maddesi uyarınca davalı kurumun davacının yaşlılık aylığındaki kesme işleminin iptali, aylığın kesildiği tarih itibariyle yeniden bağlanması ve davacının davalı kuruma borcu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne, davacının yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptaline ve aylığın kesildiği tarihten itibaren ödenmesinin devamına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıya 01.11.1999 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 2004 yılı Temmuz ayından itibaren Belediyeye bağlı işletme olan A.Ş. de ... ödeyerek çalıştığı, 03.02.2005 tarihli Kurum yazısında şirkete, şirketin statüsünün özel olduğu kamu kuruluşu sayılmadığından ... emeklisi personelinin ...'ne tabi olarak çalıştırılmasında sakınca olmadığının bildirildiği, Kurum tarafından 13.04.2012 tarihinde 5335 sayılı Kanunun 30.maddesi gereği 01.01.2005 tarihinden itibaren yaşlılık aylığının kesildiğinin ve 01.01.2005-17.05.2012 tarihleri arasında ödenen 61.902,85 TL'nin davacı adına borç kaydedildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, davacının yaşlılık aylığı alırken 5335 Sayılı KHK'nin 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe girmesiyle birlikte 30/2 maddesine göre yaşlılık aylığı alanlar aylıkları kesilmeksizin belediyelere bağlı ortaklıklarda görev yapamayacağı hükmüne göre bu sürede alınan yaşlılık aylığının geri alınıp alınamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 21.4.2005 tarihinde kabul edilen Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 5335 sayılı Kanun'un 30/2 maddesidir.

Anılan madde de;"Herhangi bir ... ... kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, ... ... kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro,

pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.

Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek 11 inci maddesine göre 1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz" hükmü getirilmiştir.

01.01.2005 tarihinden itibaren 5335 sayılı Yasanın 30/2. maddesine göre herhangi bir ... ... kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, ... ... kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları,

kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağı ve görev yapamayacakları hükmü getirilmiş olmakla, bu tarihten sonra çalışanların yaşlılık aylıklarının 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi de göz önüne alınarak tahsil edilmesi gerekmektedir.HGK'nun 06.04.2011 gün ve 2010/21-726-2011/68 sayılı kararı ile 01.12.2010 gün ve 2010/10-586 E.-615 K. Sayılı kararları aynı yöndedir.

6111 sayılı Yasanın 44.maddesi ile değişik 5510 sayılı Yasa’nın “Yersiz Ödemelerin Geri Alınması” başlıklı 96. maddesinde;

"Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.

Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.

Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, 01.11.1999 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya başlayan ve 01.01.2005 tarihinden itibaren 5335 sayılı Yasanın 30/2. maddesine göre belediyeye ait ortaklıkta ...'ne tabi olarak çalışmaya devam ettiği anlaşılan davacının, 5510 sayılı Yasa'nın 96/b maddesine göre Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanarak tahsil ettiği yaşlılık aylığını geri ödemekle yükümlü olduğunu bilmesi gerektiğinden ve 5510 Sayılı Yasanın 96/b maddesi Borçlar Kanununun 63. maddesine göre sebepsiz zenginleşmede iade konusuna ilişkin özel bir düzenleme niteliğinde olup; zamanaşımı hükmü olarak nitelenmesine olanak bulunmadığından,

iadenin kapsamını belirlerken, Borçlar Kanununun 63. maddesinin uygulama olanağı bulunmayıp, 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılması zorunlu bulunmaktadır.Bu durum Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/06/2012 tarih 2012/1-196 Esas 2012/396 Karar sayılı kararında da belirtilmektedir.

Yapılacak iş, yapılan yersiz ödemelerin, Kurumun hatalı işleminden kaynaklandığı anlaşıldığından 5510 sayılı Yasanın 96/b maddesi gereğince davacının iade ile yükümlü olduğu miktarı tespit edip çıkacak sonuca göre bir karar vermektir. Bu nedenle Kurumun 01.01.2005-17.05.2012 tarihleri arasında ödenen yaşlılık aylığını geri istemesi yerinde olup davanın 5510 96/b maddesi değerlendirilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin davanın tümden kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.