Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/9620 K.2015/6050

Davacı, ölen eşinden dolayi ölüm aylığı almakta iken, kızı ...'un eşinden boşanıp, ölüm aylığı almaya başladığını, bu nedenle aylığının azaldığı, Kurumun da eksik maaş ödenmesinden dolayı kusurlu olduğunu belirterek, şimdilik 3.000.TL. alacağın, hakkın doğduğu tarihten itibaren faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacı ve davalılardan ... (Güçer) vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının tüm temyiz itirazlarının reddine,

2-Davalı ... (...)’un temyiz itirazlarının kabulüne,

3-Davacı ölen eşinden dolayı ölüm aylığı almakta iken, kızı ...’un eşinden muvazaalı olarak boşanıp, hak sahibi olarak ölüm aylığı almaya başladığını, bu nedenle kendisinin aylığının azaldığını, Kurumun da eksik maaş ödemesinden dolayı kusurlu olduğunu belirterek, şimdilik 3.000,00 TL alacağın, hakkın doğduğu tarihlerden itibaren yasal faizleriyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ... ... Kurumu aleyhine açılan dava ispatlanamadığından reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile; 2.596,02 TL fark aylık ve 180.54 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.776,56 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı ve davalı ...’ın murisi...’un 21.04.2004 tarihinde öldüğü, davalı ...’ın 22.11.2004 tarihinde boşanma davası açtığı, eşinin de kabul etmesi üzerine anlaşmalı olarak boşandıkları, kararın temyiz edilmeksizin 25.11.2004 tarihinde kesinleştiği, davacının 20.07.2004, davalı ...’ın ise 01.12.2004 tarihinden itibaren hak sahibi olarak ölüm aylığı aldığı, davacının şikayeti üzerine davalı hakkında Kamu Kurum Ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık suçundan dolayı soruşturma yapıldığı ve dava açıldığı, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/28-292 sayılı dosyası üzerinde görülen davada; sanık ...’ın 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 1.280,00 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin 15.01.2010 tarihinde kesinleştiği, davalı ...’ın 01.12.2004 – 19.10.2008 arasında aldığı yersiz aylıkların miktarının 6.227,58 TL olduğu, davalı ...’ın ceza yargılaması esnasında, 12.11.2009 tarihinde Kuruma müracaat ederek aldığı aylıklar toplamı olan 6.500,00 TL’yi yatırdığı,

Kurumun 01.10.2008 tarihinden sonra davacının tek hak sahibi olması halinde davacıya ödenecek aylıkları hesapladığı ve hesaplanan 2.595,69 TL’yi 20.03.2012 tarihinde ödenmek üzere davacının aylık aldığı ... Şubesine gönderdiği anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

5510 sayılı Kanundan önce yürürlükte olan ... ... Kanunlarında; “boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni ve gelir/aylık bağlama engeli olarak öngörülmemiştir.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalıdır.

Somut olayda; davalı ...’ın 01.12.2004 – 19.10.2008 arasında aldığı yersiz aylıkların miktarının 6.227,58 TL olduğu, ceza yargılaması esnasında, davalı ...’ın 12.11.2009 tarihinde Kuruma müracaat ederek aldığı aylıklar toplamı olan 6.500,00 TL’yi yatırdığı, Kurumun 01.10.2008 tarihinden sonra davacının tek hak sahibi olması halinde davacıya ödenecek aylıkları hesapladığı ve hesaplanan 2.595,69 TL’yi 20.03.2012 tarihinde ödenmek üzere davacının aylık aldığı ... Şubesine gönderdiği görülmüştür.

Davalı ...’ın, ölen babasından dolayı hak sahibi olarak aldığı tüm aylıkları, ceza yargılaması esnasında iade etmesi karşısında, davalı ...’ın sorumluluğunun olmadığı, davalı Kurumun 01.10.2008 tarihinden sonra davacının tek hak sahibi olması halinde ödenecek miktarı hesapladığı ve hesaplanan 2.595,69 TL’yi 20.03.2012 tarihinde ödenmek üzere davacının aylık aldığı... Şubesine gönderdiği, buna göre bu dönem yönünden davanın konusunun kalmadığı anlaşılmasına rağmen yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; 01.10.2008 tarihinden önceki ... ... Kanunlarının boşanılan eşle birlikte yaşamayı aylık bağlama engeli veya aylık kesme nedeni olarak görmemesi karşısında bu dönem yönünden davanın reddine, Kurumun 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden sonra davacının tek hak sahibi olması halinde ödenecek miktarı hesaplayarak davacının hesabına yatırması nedeniyle bu dönem yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinden ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ... (Güçer)’un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.