Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/10506 K.2016/7137

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı, 15.03.2008-15.04.2014 tarihleri arasında davalı ... Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okulunda ücretli öğretmen olarak hizmet akdine dayalı olarak sürekli ve tam gün esasıyla çalıştığını belirterek Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davalı işverene bağlı olarak, hizmet akdi ile ve işçi sıfatı ile 2008-2012 yılları arasında kararda belirtilen tarih aralıklarında, sigortalı olarak gözüken süreler dışlanmak sureti ile ayda 30 gün üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık davacının çalıştığı sürelere ilişkin tespitin tam gün üzerinden yapılıp yapılamayacağına ilişkindir.

Gerçekten; sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak sigortalılıktan söz edilemez.

21.5.1977 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli Veya Ek Ders Görevi İle Görevlendirilecek Uzman Ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Ve Yöneticilerinin Ücretli Ders Saatlerine İlişkin 4.11.1983 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı’nda kadrolu bulunmayan uzman ve usta öğreticilerin “ders ücreti karşılığı” görevlendirileceği açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi ( 1475 sayılı Kanun'un 61. maddesi) gereğince 7,5 saatlik çalışma süreleri bir gün kabul edilmektedir.Aynı Kanun’un 13.maddesinde ise kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmeleri ile ilgili düzenleme yer almaktadır.

Öte yandan, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşuna aittir. Kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır. Nitekim, davacıya ait çalışmaların resmi kayıtlara intikal ettirildiği de tartışmasızdır. Mahkemece, davacının kayıtlarda gözükmeyen

çalışmaların hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır.

Davacının, çalışma esasları ile çalışması sırasında tabi olacağı statü yukarıda sıralanan mevzuat çerçevesinde ayrıntılı bir düzenlemeye tabi tutulmuş olup, anılan düzenlemelere egemen ilkeler uzman öğreticilerin öngörülen ve önceden belirlenen süre dahilinde bir çalışma yükümlülüğünü kabullendikleri ve ders saati karşılığında da ücrete hak kazandıklarını göstermektedir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının davalı ... Eğitim Bakanlığına ait işe giriş bildirgelerinin Kuruma verildiği, hizmet cetveline göre, bunlara dayalı çalışmalarının kısmi olarak bildirildiği, ücret bordrolarının, puantaj kayıtları ve görevlendirme çizelgelerinin getirtildiği, davalı işyeri vekilinin cevabında davacının girdiği ders saatlerine göre 7,5 saat bir gün üzerinden hesaplanarak hizmetlerinin bildirildiğini beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının davalı işyerinde hizmet akdine bağlı çalıştığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Üstelik yönetmelikte belirtildiği gibi kendine özgü kısmi zamanlı bir çalışma düzeni söz konusudur.

Hal böyle olunca, davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının yada tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığını belirlemek için davalı işyerinden dava konusu dönem içinde davacı adına düzenlenen ders programları, devam-devamsızlık ve puantaj kayıtları ile ücret belgeleri birlikte incelenmeli, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işveren nezdinde geçirip geçirmediği,

diğer bir anlatımla bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerine hasredip etmediği saptanmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işveren nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre 7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesap yapılması gerektiği halde, mahkemece haftada 5 gün 30 saat derse girdiği gerekçesiyle tam gün üzerinden tespite karar verilmesi hatalıdır.

Yapılacak iş; davacının günde kaç saatini bu işe ayırdığı, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle bir günde kaç saatini davalı işveren nezdinde geçirdiğini, diğer bir anlatımla; bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerine hasredip hasretmediğinin saptanması gerekmektedir. Uzman bilirkişilerden rapor alınarak, bildirilmeyen çalışma saatleri belirlenip, toplandıktan sonra 7,5 saati = 1 gün çalışma olduğunun kabulü ile güne tahvil edilerek, eksik süreler tespit edilip oluşacak sonucuna göre karar vermekten ibarettir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

E.M