Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/1077 K.2015/7066

Davacı, Kurum işleminin iptaliyle Ekim 2008 tarihi itibariyle bağlanan emekli aylığının yükseltilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ..... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 23. basamaktan alması gereken maaşının tespitiyle biriken fark aylıklarının ödenmesi istemlerine ilişkindir.

Mahkemece; bozma ilamına uyulup davanın kabulü ile, 1.10.2008 tarihi itibari ile davacının aylığının 30 gün için ek ödeme ve sgdp hariç 1.336,31 TL olduğunun tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline, sonraki dönem aylıkları bu miktar esas alınarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Davacının 1479 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılığı 1.3.1985 tarihli tescille başlamış, 1.9.2004 tarihli başvuruyla 4956 sayılı Yasanın Geçici 2. maddesinden yararlanıp basamak satın alma suretiyle 11. basamaktan 23. basamağa yükselmiş ve tahsis talebi üzerine de, 23. Basamak üzerinden 01/10/2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmıştır.

Uyuşmazlık; davacının yaşlılık aylığınının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.

Dairemizin önceki bozma ilamı incelendiğinde, bozma ilamında belirtilen esaslar çerçevesinde alınan bilirkişi raporunun davacı aleyhine olduğu anlaşılmış, giderek hatalı bozmanın davacı lehine müktesap hak oluşturmayacağı tespit edilmiştir.

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde, aylık hesabında 2000 yılından önceki kazançların ortalama kazanca dahil edildiği anlaşılmıştır. Halbuki (B) aylığı; basamak satın almaya göre yapılan intibak üzerinden tek bir prime esas kazanç belirlenerek belirlenmesi gerekirken aksi yönde rapor tanzim edilmiş ve rapor hükme esas alınmıştır. HGK'nun 5.10.2011 gün 2011/21-497 Esas, 2011/583 Karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.

4956 sayılı Yasa’nın geçici 2.maddesiyle getirilen imkandan faydalanan sigortalılara 3 yıl beklemek şartıyla ve koşulları oluştuğunda yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

1479 sayılı Yasa’nın 36.maddesine göre, önceden yaşlılık aylığının hesaplanması, sigortalının en son 1 yıl süreyle prim ödediği gelir basamağının %70’i oranında aylık gelir bağlanırken 01.01.2000 tarihinde yürürlüğe giren 4447 sayılı Yasa ile 36.madde değiştirilmiş aylık hesabı farklı kurallara bağlanmıştır.

4447 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasanın 36.maddesiyle, aylık hesabında ilk defa “ağırlıklı ortalama” kavramı getirilmiş, aynı yasa ile 1479 sayılı Yasaya eklenen Geçici 11.maddeye göre, 4447 sayılı Yasa’nın yürürlük tarihi olan 01.01.2000 tarihinden önce sigortalı olup ta, bu yasa döneminde halen sigortalılıkları devam edenlerin aylık hesabının ne şekilde yapılacağı düzenlenmiştir.

Bu yasal düzenlemelere göre, 01.01.2000 tarihinden sonra sigortalı olanlara bu yeni hüküm uygulanacak, 01.01.2000 tarihinden önce aylık bağlananlara eski hükümlere göre ödeme devam edecek, ancak artışlar 36.maddenin son fıkrasına göre yapılacaktır.

Önceden sigortalı olup 01.01.2000 tarihinden sonra aylık bağlanacaklara ise Geçici 11.madde ile karma bir sistem getirilmiştir.

Geçici 11.maddeye göre; sigortalının 31.12.1999 tarihine kadarki sigortalılık süresi, 31.12.1999 tarihindeki basamağı gözetilerek kısmi aylığı eski hükümlere göre hesaplanacak, sigortalının 01.01.2000 tarihinden sonraki hizmet süresi, en son bulunduğu basamak gözetilerek yeni hükümlere göre kısmi aylık hesaplanıp, her ikisi toplanıp artışlar 36.maddenin son fıkrasına göre uygulanıp, aylık bulunup bağlanacaktır.

İlke olarak; Basamak yükseltme hakkından yararlanarak prim borcunu ödeyip üç yıllık süreyi de geçirdikten sonra aylık başvurusunda bulunan davacının, 1479 sayılı Yasanın geçici 11.maddesi uyarınca yaşlılık aylığının 01.01.2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında, satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre tespiti gerekir.

Somut olaya gelince; mahkemece alınan bilirkişi raporunda; aylık hesabında 2000 yılından önceki kazançların ortalama kazanca dahil edildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece yapılacak iş; kurum sonradan basamak intibakı yaptığını belirttiğine göre, aylık hesabına ilişkin tüm evraklar getirtilerek önceki bozma ilamında da belirtildiği şekilde yukarıda açıklanan şekilde kurum raporunu denetleyen Kurum hatası var ise hangi noktalarda hata yapıldığını açıkça belirleyen bir rapor alınarak çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu dikkate alınarak karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.