Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/14282 K.2016/7350

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/01/2004-01/12/2006 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava; davacının 01.01.2004 - 01.12.2006 tarihleri arasında davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, dava süresinde açılmadığından 506 sayılı Yasanın 79/10 ve 5510 sayılı Yasanın 86/8. maddesi gereğince davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık; davada hak düşürücü sürenin gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplanmaktadır.

Çalıştırılanlar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 3. maddesinde belirtilen istisnalardan olmamak kaydıyla, 2. maddede öngörülen koşulların varlığı halinde kendiliğinden sigortalı sayılırlar.

Sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümlerinin sigortalının işe alındığı tarihten başlayacağına ilişkin norm, sigortalının kayıt altına alınabilmesi ile sonuç doğurur.

Bildirimsiz geçen çalışmaların tespitine ilişkin dava koşulları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79/10. maddesinde tanımlanmıştır. Bunlar; 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılma, yönetmelikte tespit edilen belgelerinin Kuruma verilmemiş ya da çalışmaların Kurumca saptanamamış olması ile anılan davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olması şeklinde sıralanabilir.

Sigortalı, bildirimsiz kalan çalışmalarının tespitini hak düşürücü sürenin işlemeye başladığı, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl (20.06.1987 tarihinde on yıla çıkarılmıştı. Ancak 01.06.1994 tarihinde tekrar beş yıla indirildi.) içerisinde isteyebilir. Hak düşürücü süre, bildirimsiz kalan çalışmalar yönünden öngörülmüştür.

İşverenin, sigortalılara ilişkin hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği Kanunun 79/1. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde, işverence Kuruma verilecek belgeler; işe giriş bildirgesi, aylık sigorta primleri bildirgesi, dönem bordrosu vd. şeklinde sıralanmıştır. Bu belgelerden birisinin dahi Kuruma verilmiş olması veya Kurumca, fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti halinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir.

Kesintili çalışmanın varlığı halinde ise, kesintinin öncesi ve sonrasında oluşacak her çalışma devresi için dava koşullarının varlığı yukarıda belirtilen olgular dikkate alınarak belirlenecektir.

Somut olaya bakıldığında; davalı ... Birliği Başkanlığı adına tescilli 1021376 sicil numaralı işyerinden 12.02.2010 tarihinde, davalı ...Odası Başkanlığı adına tescilli 1016672 sicil numaralı işyerinden de 01.06.2010 tarihinde davacı adına işe giriş bildirgelerinin verildiği ve 01.12.2006 – 13.03.2010 ve 01.06.2010 – 31.07.2010 tarihleri arasında davalı ... Kunduracılar Odası Başkanlığı adına tescilli 1016672 sicil numaralı işyerinden, 12.02.2010 – 31.05.2010 tarihleri arasında davalı ... Birliği Başkanlığı adına tescilli 1021376 sicil numaralı işyerinden, 01.08.2010 – 15.03.2013 tarihleri arasında da davalı ... Birliği Başkanlığı adına tescilli 4550 sicil numaralı işyerinden çalışmaların bildirildiği ve bu çalışmaların Kurum kayıtlarına geçtiği; sigorta belgelerinden görülmektedir.

Kuruma bildirilmeyen süreler yönünden verilen işe giriş bildirgeleri ile bildirilen çalışmaların hak düşürücü süreyi keseceğinden, hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.02.2003 gün ve 2003/21-44-98; 23.06.2004 gün ve 2004/21-369-371 ve 27.02.2008 gün ve 2008/21-163-207, 18.06.2008 gün ve 2008/21-429-437, 14.11.2012 gün ve 2012/21-735-795 sayılı Kararlarında da bu hususlara değinilmiştir.

Buna göre, davacının 01.12.2006 tarihinden itibaren olan çalışmalarına ilişkin işe giriş bildirgeleri verilmesi ve çalışmalarının Kuruma bildirilmesi karşısında, hak düşümü süresi kesilmiş olup bu tarihten önceki 01.01.2004 - 01.12.2006 tarihleri arasındaki dönem yönünden hak düşümü süresinin geçtiğinden bahsedilemeyecektir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara aykırı biçimde, işin esasına girilmek yerine, eksik inceleme ve araştırma ile hak düşürücü sürenin geçtiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yöne ilişkin istemi kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.