Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/15540 K.2016/7833

Davacı, 18.05.2008 tarihinde Kuruma başvurarak aylıklarının durdurulmasını istediği beyanla 01.02.2007-25.11.2008 tarihleri arasında yersiz ödeme adı altında borç çıkaran Kurum işleminin iptaliyle yeniden ödenmeye başlayan aylıkların geç ödenmesinden dolayı ödenmeyen aylıkların ödenmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, Almanya'da çalışmakta iken yurda kesin dönüş yaparak yurt dışı borçlanması sonucunda 01/02/2007 tarihi itibari ile aylık almaya başlayan davacının, sağlık sorunları nedeniyle tekrar yurtdışına dönmesi sonucu 18/05/2008 tarihinde Kurum’a başvurarak aylıklarının durdurulmasını istediğini beyanla 01.02.2007-25.11.2008 tarihleri için yersiz ödeme adı altında 17.220,34TL borç çıkaran Kurum işleminin iptali ile, 01.01.2011 tarihinde yeniden ödenmeye başlanması gereken aylıkların 01/01/2012 tarihinde ödenmeye başlanması nedeni ile ödenmeyen 12 aylık emekli aylığının ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının, 01/02/2007 ila 18/05/2008 tarihleri arasında 17 ay emekli aylığı kesintisi olan 17.220,34.-TL tutarın 01/01/2011 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmek suretiyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden.

Almanya'da çalışmakta iken yurda kesin dönüş yaparak yurt dışı borçlanması sonucunda 01/02/2007 tarihi itibari davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının sağlık sorunları nedeniyle tekrar yurtdışına dönmesi sonucu 18/05/2008 tarihinde Kurum’a başvurarak aylıklarının durdurulmasını istediği, Kurum’ca aylıkların 26.11.2008 tarihi itibariyle durdurulduğu, davacıya ait yurtdışı hizmet cetvelinden davacının 01.01.2007-10.03.2008 tarihleri arasında işsizlik sigortasına tabii olmasına rağmen sosyal yardım almadığı(işsizlik ödeneği almadığı), 01.05.2008-31.07.2012 tarihleri arasında ise işsizlik ödeneği aldığı,

Kurum’ca 01.02.2007-25.11.2008 (aylığı durdurduğu tarih) tarihleri için yersiz ödeme adı altında 17.220,34TL borç çıkarıldığı, 01.01.2012 tarihi itibariyle de yeniden aylık bağlayıp, borçları mahsup ettiği anlaşılmaktadır.

Yersiz ödemelerin iadesine ilişkin 5510 sayılı Yasa öncesi mevzuata bakıldığında, 506 sayılı Kanunun "Yersiz ve yanlış ödemelerin tahsili"ni düzenleyen 121. maddesinde yersiz ödeme halinde iade yükümünün kapsamını belirleyen bir düzenleme bulunmadığı gibi, anılan Kanun içeriğinde konuyu düzenleyen başka bir düzenlemenin de yer almadığı görülmektedir.

5510 sayılı Kanunun 96. maddesi ile 506 sayılı Kanunda yer almayan yeni bir düzenleme getirilmiş, sebepsiz zenginleşmenin kasıtlı kusurlu davranıştan veya Kurumun hatalı işleminden kaynaklanmasına bağlı olarak istirdadı mümkün ödeme miktarları belirlenmiştir. Kapsam belirlendikten sonra, ilgilinin Kurumdan alacağı yoksa geri alma işleminin genel hükümlere göre yapılacağı öngörülmüştür.

5510 sayılı Kanunun geçici maddelerinde ise, yersiz ödemelerin tahsili konusunda önceki hükümlerin uygulanması gereğini öngören herhangi bir kural yer almamaktadır.

Belirtilen nedenlerle; 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi hükmünün, Kurumun yersiz ödemeden kaynaklanan alacakları konusunda süren uyuşmazlıklara uygulanması gerekmektedir.

5510 sayılı Kanunun 96. maddesinde “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır.” denilmekle kurumca yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir.

Somut olayda; davacının işsizlik ödeneği almaya başladığı 01.05.2008 tarihinden, aylığın durdurulduğu 26.11.2008 tarihine kadar olan kısmı için Kurum’a borçlu olacağı gözardı edilerek verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir

Öte yandan; yazılı şekilde kurulan hükümde borç miktarını karşılayan tarih aralığındaki (01.02.2007 ila 18.05.2008)sürenin de ay olarak(17ay) yanlış yazılması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkelere göre, davacının işsizlik ödeneği almaya başladığı 01.05.2008 tarihinden, aylığın durdurulduğu 26.11.2008 tarihine kadar olan kısmı için Kurum’a borçlu olacağı gözetilerek , bu süreye denk gelen borç miktarının Kurum’dan sorularak, Kurum’ca 01.02.2007-25.11.2008 tarihleri için yersiz ödeme adı altında çıkarılan 17.220,34TL’lik miktardan mahsubu ile kalan miktarın (01.02.2007-01.05.2008 arasındaki dönem için)5510 sayılı Yasanın 96. maddesi gereğince yersiz ödemenin davacının kasıtlı veya kusurlu davranışlarından mı yoksa Kurumun hatalı işleminden mi kaynaklandığı tespit edilip oluşacak sonuca göre davacıya iadesine karar verilmesi gerekmektedir..

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

M.O