Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/17629 K.2017/244

Davacılar murisinden dolayı 2003 yılında ölüm aylığı almaya hak kazandıklarının ve yersiz ödeme dolayısıyla Kuruma borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı Kurum vekilinin tüm, davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine, 2- Dava, davacıların murisleri ... dolayısıyla 2003 yılında ölüm aylığı almaya hak kazandıklarının ve yersiz ödeme dolayısıyla Kuruma borçlu olmadıklarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacılar ..., ... ve ...'ya sigortalı ...'nın vefatından dolayı 01/12/2002 tarihinden itibaren aylık bağlanması gerektiğinin tespitine, davacılar... ve ... ...'nın davalı kuruma borçlu olmadıklarının tespitine, davacı ...'ya sigortalı ...'dan dolayı 01/12/2002 tarihinden itibaren ödenmesi gereken aylıkların 54/a-5 maddesi gereği tercihi gözetilerek 01/04/2009 tarihi itibariyle kesilmesi gerektiği ve 01/04/2009 tarihinden sonrası için yapılan ödemelerin yersiz ödeme olduğu,

bu yersiz ödemelerinin tespitinde 96/b maddesinin uygulanması gerektiğinin, buna göre bu yersiz ödemelerden dolayı 01/12/2002 ve 01/04/2009 dönemi için ödenecek birikmiş aylıklardan mahsup edilmesi gerektiğinden davacı ...'nın borçlu olmadığının tespitine ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıların murisi ...'nın 05/05/1999-04/11/2002 tarihleri arasında 3 yıl 5 ay 29 gün 1479 sayılı Yasa kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının bulunduğu, ...'nın 04/11/2002 tarihindeki vefatından sonra davacıların kendilerine ölüm aylığı bağlanması için talepte bulunduğu ancak Kurum tarafından sigortalılık süresinin yeterli olmadığı gerekçesiyle aylık bağlanmadığı, Kurum tarafından davacı ...'nın 20/11/2003 tarihindeki toptan ödeme talebine göre davacıya ödeme yapıldığı, davacıların 13/04/2011 tarihli talebine göre de 01/10/2008 tarihi itibariyle murisleri ...'dan dolayı ölüm aylığı bağlandığı,

ancak 03/05/2013 tarihi itibariyle ölüm toptan ödemesi alınmış olması sebebiyle davacıların aldığı ölüm aylığının durdurulduğu, toptan ödemeye konu sigortalılık süresinin ihyasının yapılmamış olması sebebiyle de yersiz ödenen maaş ve sağlık gideri için davacılara borç çıkartıldığı, davacı

...'nın babası ...'in de 11/07/1990-30/04/1994 tarihleri arasında 1369 gün 1479 sayılı Yasa kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının bulunduğu, davacı ...'nın babasının 06/08/2008 tarihindeki vefatından sonra askerlik borçlanmasını da tamamlayarak babasından dolayı ölüm aylığı talebinde bulunduğu ve davacı ...'ya 01/04/2009 tarihi itibariyle babasından dolayı ölüm aylığı bağlandığı, davacı ...'ya 13/04/2011 tarihinde geçmişe dönük eşinden dolayı aylık bağlanmasından sonra babasından dolayı aldığı aylığın başlangıç tarihi itibariyle iptal edildiği,

03/05/2013 tarihinde eşinden dolayı aldığı aylığın iptal edilmesinden sonra da babasından dolayı 01/04/2009 tarihi itibariyle yeniden aylık bağlandığı, davacı ...'nın Kuruma verdiği 03/12/2012 tarihli dilekçesi ile eşinden dolayı aldığı aylığın çocuklarına devredilmesini ve babasından dolayı aldığı aylığın devam ettirilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.

1479 sayılı Yasanın Ölüm Aylığından Yararlanma Koşullarını düzenleyen 41. maddesinin davacıların murisi ...n'ın ölüm tarihi olan 04/11/2002 tarihinde yürürlükte bulunan hükmüne göre sigortalının hak sahibi kimselerine aylık bağlanması için ölüm tarihinde en az üç tam yıl prim ödeme koşulunun sağlanması gerekmektedir.

1479 sayılı Yasanın 46/2. maddesinde de, “...... Ancak evliliğin son bulması ile kocasından da aylık almaya hak kazanan kız çocuklarına bu aylıklardan fazla olanı ödenir.” hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Yasa'nın "Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortasına İlişkin Bazı Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasına göre de; “17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı kanunlara göre bağlanan veya hak kazanan; aylık, gelir ve diğer ödenekler ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ödenmekte olan ek ödemenin verilmesine devam edilir. Bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümleri uygulanır.”

Somut olayda, davacıların murisi ...'nın ölüm tarihi olan 04/11/2002 tarihinde yürürlükte bulunan 1479 sayılı Yasanın 41. maddesi gereğince davacılara ölüm aylığı bağlanması için üç tam yıl prim ödenmesi gerektiği, muris ...'nın ölüm tarihinde 3 yıl 5 ay 29 gün sigortalılığının bulunduğu, buna göre davacıların ölüm tarihi itibariyle aylık almaya hak kazandıkları, sigortalılık süresinin yeterli olmadığı gerekçesiyle aylık bağlanmamasına yönelik Kurum işleminin yanlış olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak, davacılara murisleri ...'dan dolayı ölüm aylığı bağlanabilmesi için toptan ödeme ihyasının da yapılması gerekmektedir. Davacı ...'nın 01/04/2009 tarihinde askerlik borçlanmasını tamamlayarak babasından dolayı da aylık almaya hak kazandığı ortadadır.

Mahkemece ...'nın 5510 sayılı Yasanın 54. maddesi gereğince tercih hakkını babasından dolayı aldığı ölüm aylığından yana kullandığı kabul edilerek eşinden dolayı aldığı aylığın kesilmesi gerektiği belirtilmiş ise de davacının babasının ölüm tarihi olan 06/08/2008 tarihinde 5510 sayılı Yasa yürürlükte olmayıp söz konusu Yasanın Geçici 1. maddesinin 2. fıkrası gereğince yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Bu durumda, davacı ...'nın babasının ölüm tarihi olan 06/08/2008 tarihinde yürürlükte bulunan 1479 sayılı Yasanın 46/2. maddesinde yer alan düzenlemeye göre davacının 01/04/2009 tarihinde eşinden dolayı mı yoksa babasından dolayı mı aylık alacağı belirlenmelidir.

Yapılacak iş, davacı ...'nın 01/04/2009 tarihinde hem babasından dolayı hem de eşinden dolayı aylık almaya hak kazandığı anlaşıldığından hangi aylığın fazla olduğunu ve buna göre 01/04/2009 tarihi itibariyle hangi aylığı alması gerektiğini belirlemek, hangi aylığı alacağının belirlenmesinden sonra yersiz ödeme nedeniyle borç durumunu tespit etmek, ayrıca davacıların murisi ...'dan dolayı ölüm tarihi itibariyle ölüm aylığı almaya hak kazandıkları sabit olup davacılara aylık bağlanabilmesi için toptan ödeme ihyasının da yapılması gerektiğinden davacıların aylık bağlama oranlarına göre belirlenen ihya ödemelerinin yine davacılara yapılacak olan toplu ödemeden mahsubuna karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.