Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/2960 K.2015/9140

Davacı, kesinleşen Mahkeme kararında belirtilen işçilik hakları alacaklarının yansıtılarak gerçek sigorta primine esas kazanç tutarlarının tespitiyle, Kuruma tesciline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ...... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının kesinleşen mahkeme kararında belirtilen işçilik alacakları yansıtılarak sigorta primine esas kazanç tutarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile ".... İş Mahkemesinin 25/11/2005 tarih 2005/687 esas 2005/1439 karar sayılı karar neticesinde davalı belediyece davacıya ödenmesine hükmedilen alacakların tamamının sigorta primine esas kazançlar toplamının 1.113,81 TL olduğunun tespitine, tespit edilen prime esas kazançlar tutarının davacının sigorta primine tesciline" karar verilmiştir.

506 sayılı Yasa'nın 77. madde 1. fıkrasında prim hesabı da gözönünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2. fıkrasında ise bunun istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde Sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar.İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler. Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar,kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır.

Burada ayni yardımlar özellik gösterir. Ayni yardımdan amaç; sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır. Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı elbise, ayakkabı, sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan ayni nitelik taşımasına karşın bu yardımlar yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim yardımı türünden nakitte olabilir. Bu tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir ve prim hesabında dikkate alınmazlar.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının, davalı belediye de çalışmakta iken 14.05.2002 tarihinde emekli olduğu, emekli olmadan önce yürürlüğe giren 1.1.2000 ve 1.1.2002 tarihli TİS’lerden faydalandırılmadığını belirterek TİS’den kaynaklanan haklarını istediği,... İş Mahkemesine ait 25.11.2005 gün ve 2009/687E-1439K sayılı dava

- dosyasında 3.965.08-TL kıdem tazminatı, 1.608.41-TL ücret farkı, 1.444.74-TL yıllık izin ücreti, 249.94-TL hizmet özendirme primi, 90.00-TL giyim yardımı ve 749.81-TL ikramiye ye ait alacakların hüküm altına alındığı ve kararın 01.11.2006 tarihinde onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, yukarıda sözü edilen dava konusu olan alacakların “sigorta primine esas kazanç” tutarının 506 sayılı Yasanın 77 ve 5510 sayılı Yasanın 80. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiğinden bozulmasına dair Dairemizin 2011/8879E-6782K sayılı, 19.09.2011 tarihli ilamına uyulmasına karar verildiği halde gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Bozma ilamına uyulmasına karar verildiğinden, 09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının TİS'ten kaynaklanan alacaklarının hüküm altına alındığı İskenderun İş Mahkemesine ait 25.11.2005 gün ve 2009/687E-1439K sayılı kesinleşen kararının, hatalı değerlendirildiği, söz konusu kararda hüküm altına alınan alacaklardan sigorta primine esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınması gereken kalemlerin ay be ay belirlenmesi gerekirken toplam miktarlarının sigorta primine esas kazanç olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca "giyim koruyucu eşya yardımı" adı altındaki ödemenin de 506 sayılı Yasa'nın 77/2. maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve prime esas kazancın belirlenmesinde hesaba dahil edilmemesi gerekmektedir.

Yapılacak iş, 506 sayılı Yasanın 77 ve 5510 sayılı Yasanın 80. maddeleri uyarınca, İskenderun İş Mahkemesinin 25.11.2005 gün ve 2009/687E-1439K sayılı kesinleşen kararındaki alacak kalemlerinden, sigorta primine esas kazancın tespitinde dikkate alınacak olanların ay be ay prime esas kazanca dahil edilecek tutarlarını belirlemek, dahil edilmeyecek kalemleri dışlayarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.