Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/7707 K.2015/9388

Davacı, yurtdışında çalışmaya başladığı tarihin Türkiye içinde sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun ve tahsis tarihini takip eden aybaşından itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.Dava, davacının yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının Türkiye'de sigortalılık başlangıç tarihinin ilk defa İsviçre'de çalışmaya başladığı tarih olan 12/12/1984 tarihi olduğunun tespitine, aksine Kurum işlemlerinin iptaline, şartları oluşmadığı anlaşıldığından aylık bağlanmasına ilişkin talep yönünden davanın reddine, karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 10.01.1960 doğumlu davacı ...'nin 25.04.1994 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında çalışma ve 14.12.2006 tarihinde ise 4/1-(b) bendi kapsamında ev kadını olarak İsviçre'de geçen süreyi borçlanma talebinde bulunarak 4/1-(a) bendi kapsamında 1907 gün ve 4/1-(b) bendi kapsamında 1705 gün olmak üzere toplam 3612 günlük süreyi borçlandığı, Türkiye'de 10.11.2009-30.11.2009 tarihleri arasında 4/1-(a) bendi kapsamında 21 gün ve 06.01.1995-31.03.1995 tarihleri arasında 4/1-(b) bendi kapsamında 85 gün sigortalılık ile birlikte toplamda 3718 prim ödeme gün sayısının bulunduğu,

29.09.2011, 22.01.2013 ve 31.10.2014 tarihlerinde aylık tahsis talebinde bulunduğu ancak Kurumun aylığa hak kazanma koşullarına sahip olmadığı gerekçesiyle bu istemleri reddettiği anlaşılmaktadır.

3201 sayılı Kanun uyarınca yurtdışı hizmet borçlanması; yurtdışında geçmiş belirli sürelerin Türkiye’de geçmiş gibi değerlendirilmesi olduğundan, borçlanılan yurtdışı çalışma süresi, tıpkı ihya edilen sigortalılık süreleri gibi ele alınmalı, bedelinin ödenmesi karşısında,

ait olduğu devrede dikkate alınarak, tahsis istemi yönünde bir değerlendirme yapılmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 29.09.2010 gün ve 2010/21-302 E. 2010/438 K., 10.HD'nin 18.01.2011 gün ve 2010/16879 E. 2011/202 K., 27.12.2010 gün ve 2010/7189-17542 E.K., 21.HD'nin 11.10.2010 gün ve 2010/7296 E. 2010/9693 K. sayılı kararları bu yöndedir.

Borçlanma işlemi 4759 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.06.2002 tarihinden sonra yapılmış olsa dahi 4/1-(a) bendi için 23.05.2002 ve 4/1-(b) bendi için 01.06.2002 tarihinden önceki sürelerin borçlanma yoluyla kazanılması halinde bu sürelerin kademeli geçiş hükümlerinin uygulanmasında ait olduğu devrede dikkate alınması gerekir.

Yurt dışında ilk kez sigortaya girilen tarihin sözleşme hükümleri doğrultusunda sigortalılık başlangıç tarihi kabul edilmesi halinde, bu tarihten tahsis talep veya ölüm tarihine kadar geçen süre 506 sayılı Kanun'un Geçici 81.maddesi anlamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilmelidir.

Somut olayda, davacının İsviçre'de ilk defa sigortaya tabi olduğu tarih 12.12.1984 olup 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C bendine göre 23.05.2002 tarihine kadar 15 yıl sigortalılık süresi olduğu gibi yurt dışı borçlanmasına konu sürelerin tamamı da bu tarihten öncedir. Kadın olan davacı 23.05.2002 tarihinde 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim ödeme gün sayısına sahip olduğundan 50 yaşını ikmal etttiği tarih itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanır. Davacı 10.01.1960 doğumlu olup 50 yaşını ikmal ettiği 10.01.2010 tarihinden sonra ilk defa aylık talebinde bulunduğu 29.09.2011 tarihini takip eden 01.10.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazanır.

Mahkemece, davacının 01.10.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesi gerekirken bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı biçimde bu istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Öte yandan, davacının karar tarihinden sonra 10.02.2015 tarihli dilekçesi ile sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti isteminden feragat ettiği ancak ek temyiz dilekçesinde sigortalılık başlangıç tarihinin Kurumca 18.08.1982 olarak kabul ettiğini bildirdiği, ek temyiz dilekçesinde feragat iradesinin fesada uğradığına dair bir iddiasının bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece yeniden yapılacak yargılamada feragat beyanının da değerlendirilmesi gerekecektir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.