Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/8009 K.2015/10827

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ve davalılardan Kurum ile ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 18.07.1997-01.07.2005 tarihleri arasında ...'na bağlı ... İlköğretim Okulunda, 22.8.2005-6.4.2007 tarihleri arasında davalı şirket nezdinde geçen ve Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının 18.07.1997-01.07.2005 tarihleri arasında .....ne bağlı ... İlköğretim Okulunda asgari ücretle 1 Eylül- 31.haziran tarihleri arasında çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda, mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi

kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; tespit istemine konu dönemde 21.4.2006-20.06.2006 tarihleri arasında davadışı .... sicil numaralı işyerinden, 28.9.2006-31.3.2007 tarihleri arasında davalı şirkete ait .... sicil numaralı işyerinden sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirildiği, tespite konu dönemde başka çalışmasının bulunmadığı, davalı şirkete ait işyerinin 5.10.2005 tarihinde 506 Sayılı Yasa kapsamına alınıp halen faal olduğu, davalı okula ait .... sicil numaralı işyerinden 1.3.2002-14.6.2002 tarihleri arasında .... adlı işçinin sigortalı çalışma bildiriminde bulunulduğu, dinlenen tanıkların davacının çalışmasına ilişkin olarak net beyan da bulunmadıkları anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; davacı vekilinin dava dilekçesinde hizmet tespiti istemi ile birlikte işçilik alacakları isteminde de bulunduğu gözetilerek işçilik alacağına ilişkin davayı bu davadan ayırarak ayrı bir esasa kaydetmek, okula ait .... olup adı geçen işyeri sicil numarasından 1.3.2002-14.6.2002 tarihleri arasında Kuruma çalışması bildirilen .... adlı bordrolu çalışanı dinlemek, işveren(ler)in Kurum nezdindeki ihtilaf konusu döneme ait dönem bordrolarında ve tespite konu dönemde okulda çalışan ve beyanı alınmayan yönetici, öğretmen, hizmetli v.b çalışanları titizlikle tespit ederek bu tanıkları dinlemek,

bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde, SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve davacının işe giriş ve çıkış sürelerini net belirlemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/10 maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.