Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/8215 K.2015/11165

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalılardan.... Başkanlığı ile .... Belediyesi Başkanlığının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01.05.2005 - 01.01.2006 tarihleri arasında davalı işverenlere ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın davalı ... açısından husumet yokluğu nedeniyle reddine, .... Belediye Başkanlığı açısından kabulü ile; davacının davalı ... asıl işverenliğinde 01.05.2005 - 01.01.2006 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak hizmet akdi ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı ... Belediyesinin Temizlik İşi İhalesinin 28.04.2005 – 27.05.2005 tarihleri arasında davadışı ....’ye, 28.05.2005 – 11.03.2006 tarihleri arasında da yine davadışı .....’ye verildiği, davacı adına davalı Belediye’den Kuruma hizmet bildiriminde bulunulmadığı, ihtilaflı dönemde davacı adına 01.05.2006 – 26.12.2006 tarihleri arasında ....’ ye ait .... sicil numaralı işyerinden, 27.12.2006 – 31.7.2009 tarihleri arasında da aynı işverene ait .... sicil numaralı işyerinden çalışmaların bildirildiği, tanıkların davacının alt işverenlere bağlı olarak davalı Belediyede çalıştığını beyan ettikleri görülmüştür.

Dava konusu olayda, işverenin kim olduğu ve hükmün kim ya da kimler ile ilgili olarak kurulacağı çözümlenmesi gereken ilk sorundur.

506 sayılı Yasa'nın 4. maddesinde bu Yasa'nın uygulanmasında 2. maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişilerin "işveren" olduğu bildirilmiştir. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir.

Bu kapsamda öncelikle; davacı sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin davalı Belediye ile mi yoksa davalı Belediyenin bir kısım işlerini ihale ile devrettiği alt işverenlerle mi kurulduğu açıklığa kavuşturularak hüküm kurulmalıdır.

Somut olayda, davalı Belediyenin temizlik işini ihale ile alt işverenlere devrettiği, davacının da Kuruma bildirilen çalışmalarının davalı Belediyede geçtiği iddia olunmasına rağmen ....’ ye ait işyerlerinden bildirildiği, davacının bildirilmeyen çalışmaların da alt işverenlere bağlı olarak Belediyede geçtiğinin iddia olunduğu, buna rağmen davacının çalışmalarının geçtiği iddia olunan dönemde davalı Belediyeden ihale ile iş alan şirketlerin davaya dahil edilmediği, davacının iş yaparken kime bağlı olarak ve kimden talimat alarak çalıştığının ve ücretinin kimden aldığının araştırılmadığı,

ihtilaflı döneme ilişkin çalışmaların geçtiği işyerlerine ilişkin dönem bordrolarının getirtilmediği, resen tanık seçilerek çalışma olup olmadığı varsa ne şekilde olduğunun açıklattırılmadığı, buna göre eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğu görülmüştür.

Yapılacak iş, ihtilaflı dönemde davacının maaşının kim tarafından ödendiğini araştırmak, ayrıca davalı Belediyenin temizlik işini ihale ile verdiği şirketleri Belediyeye sormak suretiyle tespit etmek, temizlik işinin davadışı şirketler tarafından alındığının ve davacının ücretinin de bu şirketler tarafından ödendiğinin anlaşılması halinde bu şirketlerin işveren olarak kabulü ile usulüne uygun şekilde davaya dahil etmesi için davacıya süre vermek, bu şekilde taraf teşkili sağlandıktan sonra tarafların gösterdiği delilleri toplamak,

bu kapsamda ihtilaflı döneme ilişkin çalışmaların geçtiği işyerlerinin ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, bu bordrolarda ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptayarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, davalı Belediyenin davacı ile ilgili olan yetkili şef, amir, müdür gibi yetkili kişilerini tespit ederek bu kişilerin beyanlarını almak,

gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya konulmasından sonra davacının alt işverene bağlı olarak çalıştığının tespiti halinde alt işveren aleyhine aksi halde davalı Belediye aleyhine hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalılar.... Başkanlığı ile ..... Belediyesi Başkanlığının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.