Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/9051 K.2015/11221

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 03/01/2006-12/11/2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 03/01/2006-12/11/2009 tarihleri arasında davalının babasına bakmak üzere çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile “davacı ...'ın davalıya ait tescilsiz iş yerinde 05.06.2007-30.06.2008 tarihleri arasında aylık brüt 635,03 TL ve 01.07.2008-12.11.2009 tarihleri arasında aylık brüt 1.186,33 TL ücretler ile hizmet akdine tabi 5510 SY'nın 4/a maddesi gereğince çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine ” karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda, Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.07.1975-20.07.1987 tarihleri arasında toplam 2108 gün fiili hizmetinin dava dışı işyerlerince Kurum'a bildirilmiş olduğu, davalı işyerince davacı adına Kurum'a herhangi bir hizmet bildiriminde bulunulmadığı, davacının davalının müteveffa babası .... nin yanında .... olarak çalıştığının iddia olunduğu, dosyaya sunulan davacıya ait banka hesap ekstresinden 21/07/2008- 22/01/2009 tarihleri arasında düzenli olarak “...., ... .... bölümü” açıklamalı davacı hesabına para yatırılmış olduğu,

06/01/2008-08/04/2008 tarihleri arasında otel hizmetinden dolayı hizmet bedelinin..... ve davalının müteveffa babası .... adına fatura edildiği ve faturalarda iki ayrı oda kullanma hizmetinden faydalanıldığının görüldüğü, 05/06/2007 tarihli davalı .... ile dava dışı ev sahibi arasında akdolunan kira sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, 04/02/2009 tarih ve 12 sayılı rapora istinaden; .... adresli işyerine yapılacak teftişe icap etmeyip işyerine ilişkin bilgi ve belgeleri sunmaması nedeniyle davalının müteveffa babası .... adına Kurum tarafından idari para cezasının kesilmiş olduğu,

davalının müteveffa babasının rahatsızlığına ilişkin olarak ilgili hastane kayıtlarının getirtildiği, .... Hastanesi'ne ait kayıtlardan 07/06/2007 tarihinde müteveffa .... 'nin yanında ...

Hanım olarak adı geçen şahıs ile birlikte davacının refakatçi olarak kaydının bulunduğu, hastaneye ait sair belgelerde refakatçı olarak davacı dışında kişilerin de refakatçı olarak kaydının bulunduğu, 08-11/01/2008 tarihleri arasında ise .... olarak adı geçen şahıs ile davacının birlikte refakatçi olarak kaydının bulunduğu, ....'ın davacı tanığı olarak beyanına müracaat edildiği, müteveffa ....'nin ihtilaf konusu dönem içerisinde 27/09/2008-20/10/2008 tarihleri arasında yurt dışında bulunduğuna ilişkin olarak pasaport kaydı örneğinin dosyaya sunulmuş olduğu,

alınan bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu ve yargılama esnasında davacı ve davalı tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, Mahkemece ihtilaf konusu dönem içerisinde davalının müteveffa babası adına Kurum tarafından ev işyerinde sigortasız işçi çalıştırılması nedeniyle düzenlenen 04/02/2009 tarih ve 12 sayılı rapor ve ekli belgeler Kurum'dan getirtilmeksizin, duruşmalarda dinlenen davacı ve davalı tanıklarının yetersiz ve çelişkili olan beyanları esas alınarak sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; ihtilaf konusu dönemdeki apartman yöneticisi ve sair apartman sakinleri, civar apartmanlarda uzun yıllar oturan komşu ya da yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan mahalle muhtarı veya azaları re'sen tespit edilip tanık sıfatıyla beyanlarına başvurmak, hastane kayıtlarında adı geçen ....

Hanım'ın açık kimliğinin tespit olunarak tanık olarak beyanına başvurmak, ihtilaf konusu dönemde düzenlendiği anlaşılan 04/02/2009 tarih ve 12 sayılı rapor ile birlikte var ise rapora esas tutanak ve sair belgeleri Kurum'dan getirtmek ve toplanan tüm delilleri birarada değerlendirerek davacının davalı işyerinde geçtiği iddia olunan eylemli ve kesintisiz çalışmasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde tesbit ederek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.