Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/9085 K.2016/3074

Davacı, sigorta başlangıç tarihinin 15/04/1981 olduğunun tespitiyle 01/10/2004 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığına, biriken aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının sigortalılık başlangıcının 15/04/1981 tarihi olarak tespiti ile 20 aylık askerlik süresi borçlanmasıyla başlangıcın 15/08/1979 tarihine çekilip, davacıya 01/10/2004 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması ve ödenmeyen aylıklardan şimdilik 8.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, yazılı olduğu şekilde istemin kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 108.maddesinin 1.fıkrasında; " Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihdir." hükmü düzenlenmiştir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli değildir. Aynı zamanda o kimsenin Yasa'nın belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Öte yandan bu davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmeli, buna göre dönem bordrosunda yer alan ve davacının talep ettiği tarihte çalışması mevcut tanıklar ile gerektiğinde komşu işyerleri çalışanları olduğu kayıtlarla ya da emniyet yolu ile yaptırılacak araştırma ile belirlenen kimselerin beyanlarına başvurulmalı, sonucuna göre karar verilmelidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına 15/04/1981 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, Kurum tarafından hazırlanan muktezaya göre borçlanılan askerlik hizmeti ile itibari hizmet süresi dahil 1982-2003 yılları arası toplam 5210 gün prim ödeme gün sayısının bulunduğu, yine davacı tarafından 15/04/1981-2000 tarihleri arası döneme yönelik hizmet tespiti davası açıldığı ve iş bu dava için bekletici mesele yapıldığı, ilgili hizmet tespiti davasının bozma kararı sonrası vazgeçme nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verildiği ve mahkemece sözkonusu davanın dikkate alınarak sonuca gittiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, mahkemece hizmet tespiti davası hükme esas alınarak sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Çünkü sözkonusu davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup, kesin hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla bir günlük fiili çalışmanın tespitine yönelik olarak dönem bordrosunun getirtilmediği, bordro tanılarının resen tespit edilip dinlenmediği,sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olduğunun araştırılmadığı, yine aylık bağlanması kapsamında Kurumca kabul edilen prim ödeme gün sayısının sorulmadığı görülmektedir.

Yapılacak iş; öncelikle uyuşmazlık konusu dönem olan 15/04/1981 tarihi itibariyle dönem bordrolarını getirtip bordro tanıklarını resen tespit edip dinlemek, gerekirse davalıya ait işyerine komşu olan işyerlerini Kurum, belediye ve vergi idaresi gibi kamu kurumları aracılığıyla tespit edilip, bu işyerlerinin sahiplerini veya çalışanlarını dinlemek, davacıya ait sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olduğunu belirlemek, davacının Kurumca kabul edilen prim ödeme gün sayısını tespit etmek ve yaşlılık aylığı talebini de tüm bu araştırmalar sonucu oluşacak duruma göre değerlendirip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.