Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/10585 K.2016/12770

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ve davalılardan ... Ltd. Şti vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava nitelikçe, işletme hakkı davalı ... Gn. Müd.’ne ait olup rödövans sözleşmesi ile diğer davalı ... .... İnş. Tur. Nak. San. Ltd. Şti.’ne bırakılan sahada davalı ... ... Ltd. Şti.işçisi olarak çalışırken meydana gelen iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davalı ... Gn. Müd. açısından davanın husumet nedeniyle reddine, diğer davalı şirket açısından ise maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş ve bu karar davacı ve davalı ... Mad Pet. Ür. İnş. Tur. Nak. San. Ltd. Şti. vekillerince süresinde temyiz edilmiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, davacının işletme hakkı TTK Gn Müd.’ne ait olup, işletilmesi 22/12/2004 tarihli rödövans sözleşmesi ile 10 yıl süreyle .... San. Ltd. Şti.’ne bırakılan maden sahası içerisindeki kömür madeninde .... Ltd. Şti. işçisi olarak çalışmakta iken meydana gelen iş kazası sonucu, sigortalının %17,00 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı olayda, hükme esas alınan bilirkişi kusur raporuna göre davacının ve davalı ... Gn.

Müd.'nün kusursuz olduğunun, kazanın meydana gelişinde davalı ... Mad Pet. Ür. İnş. Tur. Nak. San. Ltd. Şti.'nin %100 oranında kusurlu olduğunun kabul edildiği, buna karşılık yine eldeki temyiz incelemesine konu dava dosyasında alınan ve fakat itibar edilmeyen diğer bilirkişi kusur raporunda davacının %25, davalı ... Mad Pet. Ür. İnş. Tur. Nak. San. Ltd.

Şti.’nin %75 oranında kusurlu olduklarının, davalı ...'nın ise kusursuz olduğunun kabul edildiği, dosya arasında bulunmayan fakat Uyap kayıtlarında mevcut olan aynı kaza olayına ilişkin Kurum'un açtığı rücuen alacak dava dosyasında da benzer şekilde davacının %25, davalı ... Mad Pet. Ür. İnş. Tur. Nak. San. Ltd. Şti.’nin %75 oranındaki kusur oranlarının hükme esas alındığı anlaşılmaktadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır.

Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır. Kusur raporlarında özellikle tarafların kusurunun aidiyeti noktasında aynı olay nedeniyle bilirkişilerce farklı değerlendirmelerin yapıldığı ortadadır.

Oysaki tazminat davalarında tarafların kusurunun aidiyeti ve dağılımı hiç bir tereddüt kalmayacak şekilde tespit olunmalıdır.

Öte yandan, Rödövans sözleşmesine ilişkin Maden Kanunu’nda özel bir tanım bulunmamakla birlikte Maden Yasası’nın 28. maddesi gerekçesinde “ diğer taraftan bu süre zarfında madenci kendisine maddi destek arayabileceği gibi, işletme iznini bir başkasına kiralayabilecek ve kanun karşısında teknik ve mali yönden tek sorumlunun ruhsat sahibi olacağı esası getirtilmektedir “ denilmek suretiyle dolaylı da olsa rödövans sözleşmesine işaret edilmekle davanın Mevzuatımızdaki dayanağının Maden Yasası olduğunun kabulü gerekir.

Rödövans sözleşmesi maden ruhsatının devri anlamına gelmediğinden devir sözleşmesinin Maden İşleri Genel Müdürlüğünde yetkili memur huzurunda yapılması zorunluluğu yoktur.

Maden ruhsat sahibi (madenci) ile rödövansla sahayı işletecek olan (rödövansçı) rödövans sözleşmesini isterlerse adi yazılı şekilde, isterlerse noter de düzenleme şekilde yapabilirlerse de Maden Yönetmeliğinin 32. maddesine göre üçüncü kişi ve kuruluşların rödövans, kira, taşeron ve benzeri sözleşmelere dayanarak ruhsat sahasında madencilik faaliyetinde bulunabilmeleri, Maden işleri Genel Müdürlüğünün iznine bağlıdır.

Ruhsat sahibi rödövans sözleşmesini yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde Maden İşleri Genel Müdürlüğüne bildirmek ve uygun görüş olmak zorundadır. Beyanda bulunma yetkisi ve zorunluluğu ruhsat sahibine aittir. Ruhsat sahibinin bir başvurusu olmadan, salt rödövansçının başvurusuna dayanılarak işlem yapılamaz. Rödövans sözleşmesinde ruhsat sahibi madenci, rödövansçının sahada maden işletmesi için gerekli bütün ortamı sağlamak zorundadır.

Maden sahasında ruhsat sahibine ait olup da rödövans sözleşmesine dahil demirbaş eşya, iş makineleri, ulaşım araçları ve işletme tesisatı varsa bunların bir listesinin çıkarılarak listede yer alan alet ve makinelerin tamamı rödövansçıya teslim edilir. Maden ve diğer mevzuat uyarınca ruhsata bağlı bütün yükümlülükler ruhsat sahibine aittir.

10.06.2010 tarihinde 5995 sayılı Yasa'nın 10. maddesi değiştirilmeden önceki Maden Yasası'nın 17.,24., ve 29. maddelerinde öngörülen yükümlülükler ruhsat sahibi tarafından yerine getirilir. Bu yükümlülüklerin ihmali maden ruhsatının iptali sonucunu doğurur. Rödovansçının maden sahasının iyi bir şekilde işletme borcu vardır. Maden rezervini daha sonraki kullanımlar için ulaşılamayacak şekilde tahrip eden rödovansçı ruhsat sahibine karşı sorumlu olur.

Maden Yasası’nın 31. maddesi gereğince işletme ruhsat sahibinin maden işletme faaliyetinde bulunabilmesi ve cevher istihracı yapabilmesi için fenni nezaretçi görevlendirme zorunluluğu vardır. Maden işletmesi rödovans yoluyla yapılıyor olsa dahi fenni nezaretçi atama yükümlülüğü ruhsat sahibine aittir. (Maden ve Taşocakları Hukuku, Doç. Dr. Mustafa Topaloğlu)

Yine, 3213 sayılı Maden Yasası ve Maden Kanununu Uygulanmasına dair 22.8.1985 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmeliğin 21.maddesinde fenni nezaretçinin olmadığı sahalarda işletme ve cevher istihracı yapılamayacağı, fenni nezaretçinin görev yaptığı, maden ruhsatı sahasındaki faaliyetler ile alakalı eksiklik ve aksaklıkları rapor edeceği, bir örneğini de madenciye göndereceği bildirilmekle sahada yapılan her türlü cevher istihracı faaliyetinin denetim ve kontrol yükümlülüğünün sahanın işletmesini devralan davalı ... Mad Pet. Ür. İnş. Tur. Nak. San. Ltd. Şti. ile birlikte ruhsat sahibi TTK. Genel Müdürlüğü'ne ait olduğunun kabulü gerekir.

Hal böyle olunca, kazanın meydana geldiği maden ocağı işyerinde, davalı ...'nın kanunda tarif edilen teknik nezaretçi dışında,ayrıca nezaretçileri varsa, aynı sahada davalının işçileri de çalışmakta ise, rödövans sahasında TTK'ya ait olan işletme alet ve teçhizatları bulunuyorsa, rödövans veren davalının işten el çekmediği ve sorumluluğu gerekeceği göz önüne alınarak, açıklanan hususlar araştırıldıktan sonra işçi sağlığı-iş güvenliği konularında uzman ehil bilirkişi kuruluna konuyu yeniden inceletip kusur raporları arasındaki çelişki giderilerek, tüm delilleri bir arada değerlendirip sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, temyiz eden tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.