Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/10877 K.2018/139

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitiyle eksik yatırılan çalışmalarının tespitiyle eksik yatırılan primlerin davalı işyeri sahiplerince yatırılmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işverenler nezdinde 17.09.2014- 24.09.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın kabulü ile davacı ...' ın davalı ... Ticaret ve Sanayi Limited şirketi ile davalı ...' a ait, ... adına kayıtlı ... sicil numaralı işyerinde 17/09/2014-24/09/2014 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine, çalışılan dönemlere ait sigorta primlerinin davalı işyeri sahiplerince yatırılmasına karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Hizmet tespiti davalarında, davacının tespitini istediği çalışmanın geçtiği işyerinin sahibi olan gerçek ya da tüzelkişi işveren, Sosyal Güvenlik Kurumu ile zorunlu dava arkadaşıdır.

4857 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren -alt işveren ilişkisi deneceği, bu ilişkide asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan,

iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden asıl işveren ile birlikte sorumlu olacağı, işletmenin ve işin gereği teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl işin bölünerek alt işverenlere verilemeyeceği, ihtilaf konusu dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasa'nın 87. maddesinde sigortalıların üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile,

bu Kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işverenin de sorumlu olacağı, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı deneceği, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 12. maddesinde bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin bir işte veya işin bölüm veya eklentilerinde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren deneceği, sigortalıların üçüncü kişiler aracılığıyla işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi,

asıl işverenin bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı bildirilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı adına ihtilaflı dönemde hizmet bildirimi bulunmadığı, ihtilaflı dönemin hemen sonrasında ... sicil numaralı ...' a ait işyerinden 24.09.2014- 30.10.2014 tarihleri arasında sigortalı çalışmalarının bildirildiği, davalı ...' a ait ... sicil numaralı işyerinin ihtilaflı döneme ait bordrolarının gönderildiği, davacının 24.09.2014 tarihinde işyerinde geçirdiği kaza neticesinde yaralandığı, tazminat davasında dinlenen bordro tanıklarının Kumgeçit Köyü afet konutlarında çalıştıklarını beyan ettikleri, davalı kurum cevabına göre Kumgeçit Köyü afet konutları yapım işinin ... ünvanı ile tescilinin yapıldığı, davalı şirket adına ... Köyü afet konutları yapım işi ile ilgili herhangi bir işyeri tescilinin bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda; davacının davalı ... ünvanlı işyerinden bildirimleri bulunduğundan asıl işveren tespit edilerek asıl işveren hakkında hüküm kurulması gerekirken infazı mümkün olmayacak şekilde çelişkili hüküm kurulması hatalıdır.

Yapılacak iş; tazminat dosyasında dinlenen bordro tanıkları çalıştıkları yerin Kumgeçit Köyü Afet Konutları yapım işi olduğunu beyan ettiklerinden ihale makamı olan Bakanlık ve ilgili biriminden ihale şartnamesi ve ihaleye ilişkin tüm belgeleri (varsa ihale makamına yapılan işçi bildirimi ve çalıştırılan işçilere ait tüm belgeler) getirtmek, davacıya ücretini kimden aldığını sormak, ücret ödeme konusunu açıklığa kavuşturmak, davacının 24.09.2014 tarihinde geçirdiği kazaya ilişkin davalı kurumdan varsa iş kazası dosyasını istemek, tarafların sunduğu delilleri toplamak, SGK' dan ve davalı işverenlerden işyeri dosyalarını istemek,

bordro tanıklarının beyanlarına başvurmak suretiyle çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı, asıl işverenin kim olduğu, davalı şirket ile davalı ... arasındaki ilişki ortaya konulduktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre infazı kabil bir karar vermekten ibarettir.

Kabule göre de; davalı ...' nın feri müdahil olduğu gözetilmeden karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.