Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/11622 K.2018/1774

Davacı, hizmet çakışmalarının mahsuplaşma işlemi yapılarak davalı Kurum tarafından iadesi talep edilen 89.841,90 TL'nin ödeme yükümlülüğünün bulunmadığının tespitiyle kesilen emekli aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile iadesi talep edilen yaşlılık aylığı tutarı olan 89.841,90 Lirayı ödeme yükümlülüğü olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.03.2001-18.07.2003; 05.02.2004-28.02.2005; 21.08.2008-25.08.2008 tarihleri arasında sigortalı 3 yıl 5 ay 16 gün Bağ-Kur sigortalısı olduğu, 01.03.1980 tarihinde ilk kez 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalı çalışmasının başladığı, davacının 04.09.2008 tarihli tahsis talebi üzerine 01.10.2008 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı tahsis edildiği, 12.07.2007-06.08.2008 tarihleri arasında bildirilen hizmetlerinin ... sicil numaralı ... unvanlı kendisine ait işyerinden bildirildiğinin tespit edilmesi üzerine bu sigortalı çalışmaların ve yaşlılık aylığının iptal edildiği ve yersiz ödenen aylıkların iadesinin istendiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın dayanağı olan 2829 sayılı Yasa'nın amacı hiçbir kurumdaki hizmeti aylık bağlanmasına yeterli olmayan sigortalı ve hak sahiplerine değişik kurumlardaki hizmetleri birleştirilerek aylık bağlanmasını sağlamaktır. Yasa ile vatandaşlara ... sağlanarak, kişileri yaşadıkları toplum içinde insan onuruna yaraşır şekilde onları başkalarına muhtaç etmeyecek asgari bir hayat standardı sağlanmak istenmiştir.

Aksinin düşünülmesi Anayasa'nın sosyal güvenliğin bir insan hakkı olduğuna ilişkin ilkesine aykırılık oluşturur. Nitekim aynı ilkeden hareket edilerek kişilere askerlik hizmetinden veya yurt dışı hizmetlerinden yaşlılık aylığı bağlanmasına yetecek kadar süreyi borçlanarak değerlendirme olanağı tanınmış, tüm süreyi borçlanma zorunluluğu konmamıştır.

Söz ve deyimlerin lafzi anlamına sıkı sıkıya bağlanarak, 2829 sayılı Yasa'dan yararlanabilmek için kişiyi tüm ... kurumlarına tabi hizmet sürelerini birleştirmeye zorlamanın ... sistemi ve yasanın amacı ile bağdaşmadığı gerçeği karşısında, kişiye tek bir yasaya tabi çalışması ya da borçlanması ile aylık bağlanabiliyorken, ikinci bir ... kurumuna tabi hizmetin birleştirilmesine zorlamak uygun olmayacaktır. ( HGK'nın 06.03.2002 tarih, 2002/132 Esas, 2002/139 Karar ilamı da aynı doğrultudadır ).

Somut olayda, 2928 sayılı Yasa uyarınca değişen sigortalılık süresi sebebi ile davacının Bağ-Kur ve 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık sürelerine göre bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ilişkin davalı Kurum işlemi yerinde ise de davacının tahsis talep tarihinde Bağ-Kur kapsamındaki sigortalılığı hariç salt 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı dikkate alındığında yaşlılık aylığı şartlarına haiz olup olmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacının yaşlılık aylığı şahsi sicil dosyası getirtilmeden eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmiş olması hatalıdır.

Yapılacak iş, davacının yaşlılık aylığı tahsis dosyasını davalı Kurumdan istemek, Bağ-Kur sigortalılığı dikkate alınmaksızın iptal edilen sigortalılık süreleri dışında salt 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmalarına göre tahsis talep tarihi olan 04.09.2008 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazanıp kazanamayacağını değerlendirmek,

eğer yaşlılık aylığına hak kazanıyorsa davalı Kurumdan tahsis talep tarihi itibariyle bağlanabilecek bu aylığın davacının yaşlılık aylığının iptal edildiği tarihe kadar ay be ay ne kadar olabileceğini sormak ve davalı Kurumun iadesini talep edebileceği yaşlılık aylığı miktarının davacıya ödenen yaşlılık aylıkları ile salt 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığa göre hak kazanılabilecek yaşlılık aylığının farkı kadar olabileceğini dikkate alarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.