Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/11940 K.2017/5490

Davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 01/09/1989 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01/09/1989 olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda, mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Davanın yasal dayanaklarından 506 sayılı Yasa'nın 108.maddesinin 1.fıkrasında; "Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara veya bu Kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihdir." hükmü düzenlenmiştir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı ve işverenin kabul beyanı tek başlarına yeterli değildir. Aynı zamanda o kimsenin Yasa'nın belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur.

Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Bu bakımdan bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınarak; davanın kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 01/09/1989 tarihli ... ünvanlı, ... sicil no lu işyeri tarafından düzenlenmiş olan işe giriş bildirgesinin 08/12/1989 tarih ve 1029052 varide no ile Kurum kayıtlarına intikal ettiği, yapılan grafolojik inceleme neticesi düzenlenen rapor ile işe giriş bildirgesi üzerinde atılı imzanın davacının el ürünü olduğu, işe giriş bildirgesi üzerinde yer alan fotoğrafın da davacıya ait olduğunun tespit edildiğinin belirtildiği, davacının 01/10/1997 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında geçen hizmetlerinin Kurum'a bildirildiği,

yapılan zabıta araştırması neticesi davacıyı ve dava dışı işyerini bilen, tanıyan herhangi bir şahsa ulaşılamadığının tutanağa bağlanmak suretiyle Mahkeme'ye bildirildiği, Kurum tarafından ilgili dönem bordrosunun bulunmadığı ve işe giriş bildirgesi üzerinde yer alan sigortalılık sicil nosunun bildirgenin Kurum'a verildiği yılın serilerinden olduğu hususunun Mahkemeye bildirildiği, alınan bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, talimat Mahkemesince duruşmada davacı tanığının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda Mahkemece inşaat faaliyetinin yürütüldüğü dava dışı işyerinin Kanun kapsamına alınabilecek nitelikte ve faal olup olmadığı hususunun hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde aydınlatılmadan, davacı tanığının yetersiz beyanı esas alınarak sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Hizmet akdinin oluşabilmesi için işyerinin varlığı öncelikli koşul olduğundan yapılacak iş; dava dışı 599396 sicil no lu, ... ünvanlı işyerinin Kanun kapsamına alındığı tarihi Kurum'dan sormak, işyerinin dava konusu tarihte Kanun kapsamında olmamasının tespiti halinde işyerinin özel bina inşaatı olduğunun anlaşılmasına göre Kanun kapsamına alınabilecek nitelikte ve faal olup olmadığını bu inşaatın başlangıç tarihini, belediye ve ilgili yerlerden izin ve ruhsat alınıp alınmadığını araştırmak,

davacıya birlikte çalıştığı kimselerin adını açıklatmak suretiyle bu kişilere ait çalışma süresini tereddütsüz belirlemek amacıyla Kurum'dan hizmet döküm cetvellerini, işe giriş bildirgelerini getirtip bu şahısların tanık olarak çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, gerektiğinde Kurum'dan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenlerinin veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlarının beyanlarına başvurmak,

bulunması halinde davacıdan sigorta sicil kartını veya kart örneğini dosyaya sunmasını istemek ve davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.