Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/12097 K.2018/127

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının davalıya ait işyerinde 01/09/2003-20/04/2012 tarihleri arasında geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davalı iş yerinde 01/09/2003- 20/04/2012 tarihleri arasında asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, sigortalı gösterilen kısımların dışlanmasına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 06/04/2006-16/05/2006 tarihleri arasında davalıya ait 1039178 sayılı işyerinde geçen çalışmasının davalı Kuruma bildirildiği, davalıya ait 1039178 sayılı kreş ve bakımevi işyerinin 08/03/2002-30/06/2008 tarihleri arasında ... adresinde Kanun kapsamında bulunduğu, aynı adreste dava dışı ...'e ait ... sicil sayılı işyerinin 26/09/2008-31/03/2010 tarihlerinde Kanun kapsamında , ...... Ltd.

Şti.'ne ait ... sicil sayılı işyerinin yine aynı adreste 29/03/2010 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, 29/09/2010 tarihli valilik olur yazısında İkinci ... ve Gündüz Bakım evinde kayıtlı çocuk bulunmadığından kapatılmasında sakınca görülmediğinin bildirildiği, ...... Ltd. Şti.'nin ortaklarının ... ve ... isimli kişiler olduğu, Kurum kayıtlarına göre davalı şirketin ... isimli oratğının olduğu anlaşılmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda, İkinci ... isimli işyerinin fiilen hangi tarihler arasında açık olduğu araştırılmamış, ... ve ... Ltd. Şti.'nin davaya dahil edilmemiş olması hatalı olduğu gibi dinlenen tanık beyanları da hüküm kurmaya elverişli değildir.

Yapılacak iş, davalıya ait 1039178 sayılı kreş ve bakımevi işyerinin 08/03/2002-30/06/2008 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu dikkate alınarak, davalının kreş ve bakım evi faaliyeti ndeniyle hangi tarihler arasında vergi kaydı bulunduğunu araştırmak, ... ve ... Ltd. Şti.'ni davaya dahil ederek, gösterecekleri delilleri toplamak, ... ve ... Ltd. Şti.'nin hangi tarihlerde vergi kayıtlarının bulunduğunu araştırmak, ... Ltd.

Şti.'ne ait ... sicil sayılı işyerinin ne zaman kanun kapsamından çıktığını sormak, işyerine ait vergi kaydı, elektrik, su faturaları ile Belediye, zabıta aracılığıyla işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu belirlemek, her üç işyerinin ihtilaf konusu dönemin tamamını kapsayan dönem bordrolarını dosya arasına almak, bordro tanıklarını dinlemek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle yapılacak araştırma neticesi davalı işyerine komşu işyerleri belirlenerek bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları,

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, çalışmanın niteliğini ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra davacının hangi davalı yanında hangi tarihlerde çalıştığı tespit edilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.