Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/12846 K.2018/1896

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde asgari ücretle çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 15/02/1999 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının davalıya ait işyerinde 15/02/1999-24/10/2013 tarihleri arasında 1.000,00 TL net ücretle geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmaları ile sigortalılık başlangıç tarihinin 15/02/1999 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının ... Genel Başkanlığına ait ... İl Başkanlığı ve ... İlçe Başkanlığı nezdindeki işyerinde 15/02/1999- 24/10/2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, sigortalılık başlangıç tarihinin 15/02/1999 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının davalıya ait işyerinden bildirilen çalışmasının bulunmadığı,ihtilaf konusu dönemde davacı adına sigortalı çalışma bildirilmediği, ... İl Emniyet Müdürlüğünce gönderilen 12/06/2011 tarihli genel seçimlerde siyasi partilerin uyması gereken kurallar ilişkin kanun maddelerinin tebliğ edilmesine ilişkin belgeleri 27/04/2011 tarihinde davacının tebliğ aldığı, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01/02/1989 tarihi olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda, Mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığı yöntemince araştırılmadan sonuca gidilmiştir.

Yapılacak iş, davacının tespitini talep ettiği 15/02/1999-24/10/2013 tarihleri arasına ilişkin uzun bir süreyi kapsadığı da dikkate alınarak, bu süre zarfında davacıya ücretini nasıl aldığını ve sağlık yardımlarından nasıl yararlandığını sormak, zabıta marifeti ile ve davalı Kurum'dan sorarak davalıya ait işyerine komşu işyeri sahipleri ile bu işyerlerindeki çalışmaları kayıtlara geçmiş kişileri tespit ederek dinlemek, davacı tanıklarından komşu işyerlerinde çalıştıklarını beyan eden kişilerin gerçekten komşu işyerlerinde çalışıp çalışmadıklarını belirlemek,

davacıya ücretinin nasıl ödendiğini ve ücret ödemesine ilişkin belgelerin bulunup bulunmadığını araştırmak, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek davacının davalıya ait işyerinde çalışması bulunup bulunmadığı, çalışma süresi, çalışma şekli ve mesai saatleri tereddütsüz ortaya konulduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.