Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/12990 K.2018/5316

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacılar ile davalılardan ... ve ... Katı Atık Yönetimi San ve Tic. Ltd. Şti vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle temyiz kapsam ve nedenlerine göre; tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, sigortalının iş kazası sonucunda vefatı nedeniyle yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı ... açısından kusuru bulunmadığından bahisle davanın reddine, davacı eşin maddi tazminat isteminin Kurum'ca karşılandığından bahisle reddine, manevi tazminat isteminin kabulüne, davacı çocuğun maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamından, hükme esas alınan bilirkişi kusur raporunda iş kazasının meydana gelişinde müteveffa sigortalının %20, davalı ... Katı Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin %40, adı geçen şirketin yetklisi dava dışı....'in %10, davalı ...'ın %30 oranında kusurlu oldukları yönünde görüş bildirildiği, hüküm gerekçesinde davalı ... ile diğer davalı davalı ... Katı Atık Yönetimi San Ve Tic. Ltd. Şti arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi olduğunun kabul edildiği, birleşen dava dosyasının dava dilekçesinde davalı sigorta şirketinden manevi tazminat talep edilmediği anlaşılmaktadır.

3-4857 sayılı Kanun'un 2.maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.

İş Kanunu'nun 2.maddesinin 7.fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur.

4857 sayılı Kanun'un 2/7.maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları, 5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de Kurumun alacakları ve işçinin sosyal güvenlik hakkı daha geniş koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde, 4857 veya 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kaçmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması mümkün olurdu.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu "müteselsil sorumluluktur". Asıl işveren, doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2.maddesinin 6.fıkrası gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler.

Öte yandan asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşme ile iş kazası veya meslek hastalığına bağlı maddi ve manevi tazminat sorumluluğunun alt işverene ait olduğunun kararlaştırılması; bu sözleşmenin tarafı olmayan işçi veya mirasçıları da bağlamaz.

Somut olayda, aralarında asıl işveren/alt işveren ilişkisi bulunduğu açık olan davalı Belediye ile davalı ... Katı Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki bu ilişkinin varlığı hüküm gerekçesinde dahi kabul edilmiştir. Bu kabule rağmen davalı Belediye'nin de hüküm altına alınan tazminatlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile Belediye açısından kusuru bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

4-HMK 26. (HUMK. nun 74) maddesi gereğince hakim, kural olarak iki tarafın iddia ve savunmaları ile bağlı olup talepten fazlasına hüküm veremez.

Somut olayda, davacı tarafın davalı ... Sig. A.Ş.'ne yönelik manevi tazminat talepleri bulunmadığı halde hüküm altına altına alınan manevi tazminatlardan adı geçen şirketin de müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması suretiyle talebin aşılması hatalı olduğu gibi manevi tazminatların reddedilen kısımları üzerinden hesaplanan red vekalet ücretinden yararlandırılması da doğru olmamıştır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.