Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/13550 K.2017/8088

Davacı, yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, 01/04/2012 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, almış olduğu aylıkların tahsili işlemine ilişkin Kurum sataşmasının önlenmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının yaşlılık aylığını iptal eden 17.06.2015 tarihli davalı Kurum işleminin iptali ile yersiz ödenen 41.779,09 Lira yaşlılık aylığının iadesine dair Kurum işleminin önlenmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulü ile "Davacının yaşlılık aylığının kesilmesi yönündeki davalı kurum işleminin iptaline; davacının 01.04.2012 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine" karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan, 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulu kaldırılmış sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulu getirilmiş,

20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 25.04.2006 tarihli giriş bildirgesi ile 04.10.2000 tarihinden itibaren Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği, 04.10.2000-16.01.2004 ve 18.02.2004-13.03.2012 tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalılığı, 02.01.1978 tarihinden itibaren 67 gün 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığı, 01.03.1988-03.10.2000 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ve 540 gün askerlik borçlanması üzerinden 01.04.2012 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı tahsis edildiği,

28.05.2014 tarihinde düzenlenen yoklama fişinde davacının 01.06.2009 tarihinde minibüsünü satarak yolcu taşımacılığı işini terk ettiğini başka bir ticari faaliyetinin olmadığını beyan ettiği, bu sebeple vergi mükellefiyetinin terk tarihinin 01.06.2009 olarak belirlendiği, bunun üzerine davalı Kurumun davacının Bağ-Kur sigortalılığını 01.06.2009 tarihinde terkin ettiği ve yaşlılık aylığı için gerekli prim gün sayısı şartı ortadan kalktığından yaşlılık aylığının iptal edildiği, yersiz ödenen aylıkların iadesinin istendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacının Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği dönemde yürürlükte olan yasal mevzuat gereği vergi mükellefiyetinin bulunması gerektiği, ancak gelir vergisinden muaf olması durumunda oda kaydının sigortalılık kazandırabileceği ve davacının yoklama sırasındaki imzalı beyanından, ibraz ettiği 01.06.2009 tarihli araç satış sözleşmesinden de bu tarih itibariyle vergi mükellefiyetinin sona erdiği, başkaca bir ticari faaliyetinin de bulunmadığı açıktır.

Bunun yanı sıra davacının söz konusu dönemde isteğe bağlı sigortalı kabul edilebilmesi mümkün ise de ödediği primlerden, sigortalı kabul edildiği süreyi karşılayan primlerin dışında artan kısmın ödeme tarihlerinden ileriye yönelik olarak değerlendirilerek isteğe bağlı sigortalı olunabilecek dönemi belirlemek gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Yapılacak iş, davalı Kurumdan davacının 04.10.2000-16.01.2004; 18.02.2004-01.06.2009 tarihleri arasındaki Bağ-Kur sigortalılığına yeten prim ödemelerinin dışında artan primlerin ödeme tarihlerinden ileriye yönelik olarak karşıladığı sigortalılık süresi sorularak davacının isteğe bağlı sigortalı kabul edilebileceği sigortalılık süresini belirlemek buna göre yaşlılık aylığının iptalinin yerinde olup olmadığını değerlendirerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.