Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/14907 K.2018/2442

Davacı, davalı işverene ait işyerinde 1977 yılındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının 1977 yılında davalı Belediyede geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın hak düşürücü süre nedeni ile reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri, Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır." hükmünü içermektedir.

Madde hükmünden yazılı hak düşürücü sürenin, yönetmelikte belirtilen belgeleri işveren tarafından Kuruma verilmeyen sigortalıları kapsamakta olduğu, işe giriş bildirgesi verilmiş sigortalılar yönünden hak düşürücü sürenin işlemeyeceği anlaşılmaktadır. Yargıtay HGK'nun 03.03.2004 tarih 2004/21-139 Esas-117 Karar ve 05.02.2003 tarih 2003/10-7 Esas-53 Karar sayılı ilamları da bu yönlere işaret etmektedir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 408214 sicil numaralı davalı ...’nin 01.08.1984 tarihinde yasa kapsamına alındığı, 26113 sicil numaralı ... temizlik işleri unvanlı işyerinin 19.10.1963 tarihinde yasa kapsamına alındığı, 151918 sicil numaralı Küçükyalı Belediyesi’nden davacının 1979/4.döneminde 47 gün hizmetinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı 1977 yılından 1979 yılına kadar Küçükyalı’da ...’ne bağlı olarak çalıştığını beyan etmiş ve 1979/4.döneminde ... sicil numaralı Küçükyalı Belediyesi’nden bir kısım hizmeti bildirilmiştir. Davacının çalıştığını beyan ettiği tarihlerde bildirilen hizmeti bulunduğundan, bu tarihe kadar kesintisiz çalıştığının tespiti halinde artık talebinin hak düşürücü süreye uğradığından söz edilemez. Ancak tüzel kişiliği sona eren Küçükyalı Belediyesi’nin davalı ...’ne devredilip devredilmediği araştırılmalı, husumetin kime yöneltileceği hususu belirlenmeli ve sonrasında işin esasına girilmelidir.

Yapılacak iş, öncelikle davacının çalışmasının bildirildiği Küçükyalı Belediyesi’nin tüzel kişiliğinin ne şekilde sona erdiğini araştırmak, buna göre husumetin yöneltilmesi gereken işveren belirlendikten sonra eğer davalı ... değilse, yöntemince husumeti yöneltmek için davacıya süre vermek, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri belediye olup bir kamu kuruluşu olduğundan ve kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan, tespiti istenen dönemde ücretinin nasıl ödendiğini araştırmak, ücret ödemesine ilişkin belgeleri, puantaj kayıtlarını getirtmek,

ihtilaflı döneme ilişkin davalı belediye işyerinin dönem bordrolarını getirterek bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak ve haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek, davacının çalışmasını somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.