Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/15149 K.2018/3223

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde ...te geçen süreler dışlanarak geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde 01/01/1985-30/06/2015 tarihleri arasında ve ...te geçen ve bildirilen süreler haricindeki hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının 01/05/2002 tarihinden 20/06/2015 tarihine kadar davalı ... nin yanında sigortalı olarak çalıştığı, ... hizmet cetvelinden anlaşılmakla bu kısmı ilişkin davanın hukuki menfaat olmadığı için usulden reddine, 01/05/2002 tarihinden önceki (01/01/1985 - 01/05/2002) döneme ilişkin olarak açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği ... düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları ... tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır" hükmünü içermektedir.

Madde hükmünden yazılı hak düşürücü sürenin, yönetmelikte belirtilen belgeleri işveren tarafından ... verilmeyen sigortalıları kapsamakta olduğu, işe giriş bildirgesi verilmiş sigortalılar yönünden hak düşürücü sürenin işlemeyeceği anlaşılmaktadır. Yargıtay HGK'nun 03.03.2004 tarih 2004/21-139 Esas-117 Karar ve 05.02.2003 tarih 2003/10-7 Esas-53 Karar sayılı ilamları da bu yönlere işaret etmektedir.

İşverenin, sigortalılara ilişkin hangi belgeleri ... vermesi gerektiği Kanunun 79/1. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan ...... İşlemleri Yönetmeliğinde, işverence ... verilecek belgeler; işe giriş bildirgesi, aylık sigorta primleri bildirgesi, dönem ...su ve diğerleri şeklinde sıralanmıştır. Bu belgelerden birisinin dahi ... verilmiş olması veya ... fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti halinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir.

Davacının sigortalı çalışmalarının ... kısmen bildirildiği hallerde, eksik bildirimlere yönelik olarak açılan davada hak düşürücü süre işlemeyecektir. (Hukuk Genel Kurulunun 23.06.2004 gün ve 2004/21-369 E, 2004/371 K. sayılı kararı )

Çalışmanın blok çalışma niteliğinde olması yani kesintisiz devam etmesi halinde hak düşürücü süreden bahsedilemez.

Somut olayda, davacının 27/05/1988-27/11/1989 tarihleri arasında ... yaptığı, davalıya ait 1025241 sicil sayılı işyerinden davacının 01/05/2002-08/07/2015 tarihleri arasında geçen çalışmasının ... bildirildiği, davacının 15/01/1998-30/12/1999 tarihleri arasında geçen çalışmasının ise ... sicil sayılı......Tunçbilek ......isimli işyerinden bildirildiği, davacı tarafça......Tunçbilek ......isimli işyerinde hiç çalışmasının bulunmadığının beyan edildiği,

Mahkemece 01/05/2002 tarihinden önce hak düşürücü süreyi kesen belge bulunmadığı gerekçesiyle hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddedildiği anlaşılmakla, davacının 01/05/2002 tarihinden itibaren davalı işyerinden çalışması ... bildirilmeye başlanmış olup, 01/01/2000-01/05/2002 tarihleri arasındaki çalışmasının kesintisiz olması halinde hak düşürücü süre dolmadığı göz önüne alınmamıştır.

Öte yandan, davacının ... sicil sayılı......Tunçbilek ......isimli işyerinde hiç çalışmadığına yönelik iddiası usulünce araştırılmamış, davacının ihtilaf konusu 01/01/1985-01/05/2002 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde kesintisiz çalıştığının anlaşılması halinde hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği hususu dikkate alınmamıştır.

Yapılacak iş, davacının 15/01/1998-30/12/1999 tarihleri arasında ... sicil sayılı işyerinde çalışması bulunup bulunmadığını usulünce araştırmak, ... sicil sayılı işyerinin 15/01/1998-30/12/1999 tarihleri arasında kayıtlı ... tanıklarını ve komşu işyeri tanıklarını dinlemek suretiyle davacının bu işyerinde fiilen çalışması bulunup bulunmadığını tereddütsüz şekilde ortaya koymak ve gerekirse ... sicil sayılı işyeri sahiplerini davaya dahil etmek, davacının 15/01/1998-30/12/1999 tarihleri arasında ... sicil sayılı işyerinde çalışmasının bulunmadığının anlaşılması halinde ihtilaf konusu olan 01/01/1985-01/05/2002 tarihleri ( ... süresi hariç) ,

davacının ... sicil sayılı işyerinden bildirilen çalışmasının fiili çalışmaya dayandığının anlaşılması halinde ise 01/01/2000-01/05/2002 tarihleri arasına yönelik dönem yönünden işin esasına girerek, davalının vergi kaydının hangi tarihte başladığını araştırmak, davalı adına 1025241 sicil sayılı işyeri haricinde başka bir işyeri bulunup bulunmadığını sormak, davalıya ait işyerinin hangi tarihten itibaren hangi adreste faal olduğunu tespit etmek, davalı işyerinin dönem ...larını getirtmek, ...larda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak,

...larda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, ...,...... odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.