Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/15239 K.2018/3909

Davacı, aylığının kesilmesine ilişkin ... işleminin iptali ile aylığın kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesi, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davacının tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının aylığının kesilmesine ilişkin ... işleminin iptali ile aylığın kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının 01/01/2000 tarihinden itibaren birleştirilen hizmetler üzerinden 1479 sayılı kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine,

5510 sayılı kanunun 96/b maddesi gereğince yersiz aylıkların iadesine ilişkin ... işlemin iptaline, davacı ...' ın ...a herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıya 26/07/1999 tarihli talebine istinaden 2490 gün .........

720 gün askerlik borçlanması, 1110 gün isteğe bağlı borçlanma ve 1087 gün 1479 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalılık olmak üzere toplam 5407 gün üzerinden 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 19/07/1996-26/07/1999 tarihleri arasında 1087 günlük 1479 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı bulunup, 19/07/1996 tarihinde 1479 sayılı Yasa'nın Ek Geçici 4. maddesi kapsamında 10 yıllık borçlanma talep ederek 3 yıl 1 ay için tahakkuk ettirilen borcu ödediği, davacının 01/08/1989-17/06/1996 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında...... sigortalısı olduğu,

...un 07/04/2014 tarihli iç yazışmasında güncellemeler esnasında 1479 sayılı yasa kapsamında 1261 gün şartını yerine getirmediğinden 01/08/1999 tarihi itibariyle 1479 sayılı Yasa kapsamında bağlanan yaşlılık aylığı kesilerek aynı tarihli 2926 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı ve her iki aylık arasındaki farkın borç çıkarıldığı anlaşılmaktadır.

14/03/1985 tarihli 3265 sayılı Yasanın 22. maddesiye değişik 1479 sayılı Yasanın Ek Geçici 4. maddesi "Bu Kanuna göre, isteğe bağlı sigortalı olanlardan, 04/05/1979 tarihinde, kadın iseler 40, erkek iseler 45 yaşını geçenler, sigortalı oldukları tarihten geriye doğru 10 yıllık sürenin tamamını, sigortalılığın tescilinden itibaren bir yıl içinde talepte bulunmak kaydıyla borçlanabilir.

Şu kadar ki, bu Kanun ile diğer ...... kanunlarına tabi hizmeti bulunanlar ancak 10 yıla tamamlayacak süreyi borçlanabilirler.

Borçlanılan süreler, yaşlılık aylığı bağlanmasında ancak borcun bittiği tarihten itibaren bir yıl geçtikten sonra, prim ödeme süresi olarak, değerlendirilir.

Borçlanma primleri talep tarihindeki basamak ve prim tutarları üzerinden hesaplanır ve sigortalılığın başlangıç tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde ödenir. Belirtilen süre içerisinde borçların tamamen ödenmemesi halinde, borçlanma talepleri geçersiz sayılır.

Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce borçlanılmış ve bu Kanuna göre borçlanılacak süreler, diğer ...... kanunlarına tabi bir işe girerek o kanuna tabi ... veya kuruluşlardan aylığa hak kazananların, 24/05/1983 tarih ve 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre, birleştirilecek hizmetlerine dahil edilemez. Bu suretle, dikkate alınmayan sürelere ait borçlanma primleri, talep halinde sigortalıya veya mirasçılarına geri verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

2829 sayılı ...... ...larına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerinin Birleştirilmesi Hakkındaki Kanunun 8. maddesinde, birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden ilgililere son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan ...ca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu ...ca kendi mevzuatına göre aylık bağlanacağını belirtilmiştir.

6111 sayılı Yasa'nın 44.maddesi ile değişik 5510 sayılı Yasa’nın 96/b maddesinde; " ...ca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) ...un hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren ...... ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, ...... aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin ...dan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.

Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.

Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.

Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, ... tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü düzenlenmiştir.

Somut olaya bakıldığında, davacının tahsis talep tarihi 26/07/1999 tarihinde son yedi yıl içerisindeki fiili hizmetinin büyük çoğunluğunun 2926 sayılı Yasa kapsamında geçtiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle yaşlılık aylığı, 2829 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca...... sigortalılığı üzerinden bağlanması gerekmektedir.1479 sayılı Yasanın Ek Geçici 4. maddesinde 1479 sayılı Yasaya tabi isteğe bağlı sigortalılıların tescil tarihinden geriye doğru 10 yıllık süreyi borçlanabilecekleri belirtilmiş olup, davacı 01/08/1989-17/06/1996 tarihleri arasında...... sigortalısı olup, borçlanılan sürenin 30/06/1986-30/07/1989 tarihleri arasına sayılmasına ilişkin ... işlemi yerinde olup, Mahkemece,

1110 günlük borçlanmadan 150 günlük sürenin tahsis talep tarihinden sonraki 01/08/1999-31/12/1999 arasına mal edilmesi ve davacıya 01/01/2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerektiği yönündeki bilirkişi raporuna itibar edilmesi hatalı olmuştur.Ancak şartları oluşmadığı halde davacıya 1479 sayılı Yasa kapsamında aylık bağlanması ...un hatalı işleminden kaynaklandığından davalı ... tarafından talep edilebilecek yersiz ödeme miktarını 5510 sayılı Yasa'nın 96/b. maddesi kapsamında belirleyerek varılacak sonuca göre hüküm kurulması gerekmektedir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı ... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.