Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/16140 K.2017/2237

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının 1983 Mayıs ayından 1991 yılına kadar davalı işverene ait Irak'taki şantiyede, 1997 yılından 2002 yılına kadar davalı işverene ait Türkiye'deki işyerinde sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... ... hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda.

Mahkemece 10/11/2010 tarihinde 2008/127 E. - 2010/782 K. sayılı karar ile davacının davalıya ait işyerinde 01/07/1997-06/11/2002 tarihleri arasında hizmet aktine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verildiği, kararın davalılar vekilleri tarafından süresinde temyiz edildiği, Dairemizin 12/06/2012 tarih, 2012/13706 E. - 2012/11012 K. sayılı kararı ile; "... uyuşmazlık konusu dönemin tamamında çalışması bulunan kayıtlara geçmiş bordro tanığı olup olmadığı belli olmayan tanığın beyanı ile yetinilerek sonuca gidilmesinin" hatalı olduğu belirtilerek,

" ...davacının işyeri özlük dosyasını, Kurumda bulunan sigortalı ve işyeri sicil dosyalarını, dönem bordrolarını getirtmek, işyerinin Yasa kapsamına alınma tarihi ile tespiti istenen dönem içerisinde Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan bir denetim olup olmadığını sormak, öncelikle dava konusu dönemi kapsar biçimde bordro tanıklarını dinlemek, gerek görüldüğü takdirde Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurmak,

davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi" gerektiği belirtilerek hükmün bozulduğu görülmektedir.

Mahkemece bozmaya uyulduğu halde, bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Mahkemece, bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiş ve özellikle davalı işverene ait 30451 sicil sayılı işyerinin ihtilaflı dönem olan 01/07/1997-06/11/2002 tarihlerileri arasını kapsayacak şekilde dönem bordroları istenilmediği,

bu dönemde varsa kayıtlı ve tarafsız tanıklar tespit edildip beyanlarına başvurulmadığı gibi Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanları tespit edilmemiş, buna karşılık hizmet tespitine ilişkin davalarının kamu düzeniyle ilgili olduğu ve Mahkemenin resen araştırma yapabileceği hususu göz ardı edilerek davacı tarafa bordro ve komşu işyeri tanığı bildirmesi için değişik celselerde süreler verildiği ve yapılan yargılama sonunda bordrolu tanık tespit edilemediği,

bozma ilamında belirtilen bilgi ve belgelere ulaşılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.

Yapılacak iş, davalı Kurumdan davalı işverene ait 30451 sicil sayılı işyerinin ihtilaflı dönem olan 01/07/1997-06/11/2002 tarihlerileri arasını kapsayacak şekilde dönem bordroları istemek, uyuşmazlık konusu dönemi kapsayacak biçimde bordro tanıklarını resen tespit edip dinlemek, gerekirse Kurum, vergi idaresi, belediye ve emniyet müdürlüğü gibi kamu kurumları aracılağıyla tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlarının beyanlarına başvurmak ve davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.