Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/17073 K.2016/12402

Davacı, Kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davalı Kurumca gönderilen ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının iptaline karar verilmesini istediği 2014/17715 ve 17716 sayılı ödeme emirlerinin 2004/6-2005/12 ile 2008/1-6.aylarına ilişkin prim ve işsizlik sigortası primi borcuna ilişkin olduğu, 2015/12777 ve 12778 sayılı ödeme emirlerinin de 2004/6-2008/6.aylarına ilişkin idari para cezlarına dair borçları kapsadığı, ödeme emirlerine ilişkin tebligatın 24.02.2016 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacının dava dışı borçlu ... Çiftçi Malları Koruma Meclisine 2008 yılında başkan olduğu, 2004-2005 yıllarında meclis üyeliğinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarını oluşturan, 506 sayılı Yasa’nın 80/12. maddesinde; sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkililerinin Kurum'a karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları,

5510 sayılı Yasa'nın 88. maddesinde de Kurum'un sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanun'da belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcilerinin Kurum'a karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları bildirilmiştir.

Yerleşmiş Yargıtay uygulamaları ile öğretide kabul edildiği üzere "üst düzey yönetici" kavramından anlaşılan şirketin mali ve idari konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip özel şekilde kendisine yetki verilen kişidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 317. maddesine göre anonim şirketlerde şirketi yönetmek ve temsil etmek yönetim kuruluna aittir.

Anonim şirkette primlerin ödenmesinden müteselsilen sorumlu üst yönetici ve yetkiliden söz edebilmek için primlerin tahakkuk ve ödenmesinde yetkili üst düzey yönetici olması, yönetim kurulu başkanı, başkan yardımcısı gibi unvan taşıması veya temsil ve ilzam yetkisine sahip yönetim kurulu üyesi olması gerekir.

Öte yandan süresinde ödenmeyen prim ve diğer Kurum alacaklarının bizzat Kurum tarafından cebren takip ve tahsil edilebileceği 5510 sayılı Yasa'nın açık hükmü gereğidir. Cebren tahsil ve takip esasları 6183 sayılı Yasa'da gösterilmiştir. 6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35. maddesinde asıl borçlu hakkında yapılan yasal takip ve araştırmalar sonucu kamu alacağının tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde yasal temsilcisine ödeme emri çıkarabileceği bildirilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 85’inci maddesi ile 2908 sayılı Dernekler Kanununun 27’nci maddesi hükümleri uyarınca; derneklerin yönetim kurulları, derneğin yürütme ve temsil organlarıdır. Bu görevlerini, kanuna ve dernek tüzüğüne uygun olarak yerine getirmelidirler. Ayrıca temsil görevinin, yönetim kurulunca üyelerden birisine veya üçüncü bir kişiye devri de mümkündür.

Belirtilen yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, dernek niteliğindeki tüzel kişiliklerde; dava dışı borçlu tüzel kişiliğin borcundan dolayı işverenle birlikte müteselsil sorumluluk koşulunun oluşması için tüzel kişiliğin “...temsil ve ilzama yetkili üst düzey yöneticisi veya yetkilisi...” durumunda olunması gereklidir.

Somut olayda, davacının ... Çiftçi Malları Koruma Başkanlığında temsil ve ilzam yetkisine sahip olup olmadığı, parasal konularda imza yetkisinin bulunup bulunmadığı araştırılıp değerlendirilmeden ayrıca ... 1.İdare Mahkemesinin idari para cezasının iptaline ilişkin kararının kesinleşip kesinleşmediği, davaya konu ödeme emirlerinde tahsili istenen idari para cezaları ile ilgisi tespit edilmeden karar verilmiş olması hatalıdır.

Yapılacak iş, idari para cezasının iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının kesinleşip kesinleşmediğini sormak ve davaya konu ödeme emirlerinde tahsili istenen idari para cezaları ile ilgisini araştırmak, ...

Çiftçi Malları Koruma Başkanlığının dernek tüzüğünü getirtmek, prim tahakkuku döneminde sorumluları belirten yönetim kurulu kararları, gelir-gider defterleri, karar defter ve tutanakları dâhil tüm bilgi ve belgeler getirtilerek, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, davacının temsil ve ilzam yetkisi olup olmadığı tereddüte yer vermeyecek şekilde araştırılıp tespit edilerek davacının temsil ve ilzam yetkisine sahip yönetim kurulu üyesi/başkan olduğunun tespiti halinde bu süreler içinde kalan kamu borçlarından dolayı müteselsilen sorumlu olacağı belirlenerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.