Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/17076 K.2017/9588

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile kesilen yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacı ...'ın eşi ...’tan 18/10/2004 tarihinde boşandığı, 18/02/2004 tarihinde vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, tarafından düzenlenen 14/04/2010 tarih ve 2010/93 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, Kurumca 22/10/2008-21/06/2009 süresinde ödenen aylıklar ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı, davacının eşinin 14/02/2013 te Filiz adlı bir bayanla evlendiği, 03/04/2014 te ondan da boşandığı, anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

.../...

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir.

Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı,

kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır.

Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Somut olayda.

14/04/2010 tarih ve 2010/93 sayılı denetmen raporuna göre; ...'ın, ayrıldığı eşi ...'ın ikamet adresi olan ve şikayet dilekçesinde birlikte yaşadıkları ihbar edilen adres olan, ... adresinde çevreden yapılan soruşturmada, bu kişilerin 34 numaralı evin ikinci katında ikamet ettikleri, ...'ın taksicilik yaptığı bilgisinin komşuları tarafından beyan edildiği, bu adreste davacı ve oğlu .... ile karşılaşıldığı, davacının) beyanında kendisinin 1 yıldır bu adreste iki oglu ile birlikte ikamet ettigini beyan ettiği,. ....gelindiğini ve eşi ile birlikte yaşayıp yaşamadığı konusunda tespit yapılmak için gelindiğinin belirtilmesi üzerine,

kendisinin bu evde ikamet etmediğini, ... ikamet ettiğini, büyük oğlunun askerde olduğunu, küçük oğlunun rahatsız ololması nedeniyle tespit sırısında adreste bulunduğunu beyan ettiği, davacının.... ki ikamet adresi olan, ... adresinde yapılan tespitte, adreste isminin ...olduğunu beyan eden kişinin ikamet ettiği, adreste davacının ikamet etmediğinin tespit edildiği, denetmence davacı ... ve ...'ın boşanmalarına rağmen, gerçekte fiili birlikteliğe hiç ara vermediklerinin tespit edildiği, görülmüştür.

... tarafından tanzim edilen raporun içeriği, davacının 2007-2010 arası adresi olan “... “ adresinde oturmadığının denetmence tespit edilmesi, 10/02/2011’den sonraki son adresi olan “...” adresinde oturmadığının polis tutanağıyla tespit edilmesi, davacının eşinden ayrı bir yerde yaşadığını ortaya koyamaması, denetim sırasında eşinin adresinde görülmesi ile tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

.../...

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.