Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/1788 K.2016/3182

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, 04.01.2008 tarihli iş kazasında ölen sigortalının Hak sahiplerinin maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmiş ve bu karar süresinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya kapsamından, davacılar ... ve ...’ın aynı olay nedeniyle, davalı aleyhine 1,00’er TL miktarlı kısmi maddi tazminat ile manevi tazminat istemli dava açtığı, ...

İş Mahkemesinin 2008/31E.- 200987 K. sayılı dosyasında görülen bu davada maddi zararının hesaplanması sonrası 10.03.2009 tarihli karar oturumunda davacı vekilinin "maddi tazminat talepleri yönünden miktarla sınırlı kalmak kaydıyla feragat ettiği", Mahkemece bu feragat beyanını da dikkate alınarak "maddi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine, manevi tazminat isteminin ise kısmen kabulüne” karar verildiği,

bu kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine yapılan incelemede Dairemizin 07.10.2010 tarih 2009/8055Esas-2010/9486Karar sayılı ilamı ile çocuklar yararına verilen manevi tazminat miktarlarının artırılması suretiyle düzeltilerek onanmasına karar verildiği, düzeltilerek onanan bu dosyadaki davacı yan temyizinin yalnızca manevi tazminatın miktarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık kesinleşen 1,00-TL istemli maddi tazminat davasındaki feragat beyanının görülmekte olan davaya etkisinin bulunup bulunmadığı giderek, 1,00’er maddi tazminat istemli davanın feragat nedeniyle reddine ilişkin kesinleşen kararın, aynı olay nedeniyle açılan bu davada kesin hüküm teşkil edip etmeyeceğine ilişkindir.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağını oluşturan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)’nun 294/1 maddesinde mahkemelerin usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdireceği belirtilmektedir. Bilindiği gibi, hakimin davadan el çekmesini gerektiren, davayı sonuçlandıran kararlarına nihai kararlar denilmektedir. Nihai kararlar, usule ilişkin nihai kararlar veya esasa ilişkin nihai kararlar (hükümler) olmak üzere ikiye ayrılır.

Usule ilişkin nihai kararlar, davanın esasıyla ilgili olmayan kararlar olup, başka bir ifade ile mahkemenin maddi hukuk bakımından değil de usul hukuku bakımından verdiği kararlardır. (...: Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usul Hukuku,...

Bası, ...2011, s.540) Bu nedenle, mahkemece verilen görevsizlik, yetkisizlik, davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararlar usule ilişkin nihai kararlar olduğu gibi, dava şartı yokluğu nedeni ile verilen, usulden ret kararları (HMK m.115/2) da, usule ilişkin nihai kararlardır. Esasa ilişkin kararlar ise, hakimin uyuşmazlığın esasını inceleyerek verdiği kararlardır(HMK m. 294/1).

Yani davada ileri sürülen taleplerin maddi hukuk açısından incelenerek esas bakımından kabul veya reddine ya da kısmen kabul ve kısmen reddine ilişkin kararlardır. (...).

Esasa ilişkin nihai karar ile taraflar arasındaki uyuşmazlık (esastan) sona erer ve hüküm kesinleşince (kesin hüküm ortaya çıkınca), artık o uyuşmazlık (dava konusu) hakkında, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak yeni bir dava açılamaz; açılırsa, kesin hükümden dolayı reddedilir (HMK m.303)(Kuru, ...: Hukuk Muhakemeleri Usulü, ... 2001, Cilt:3, s.3005).

Somut olaya geldiğimizde yukarıda da değinildiği üzere davacı kazalı aynı olay nedeni ile aynı davalı aleyhine, görülmekte olan dava öncesinde ... İş Mahkemesinde kısmi maddi tazminat davası açmıştır. Anılan davada düzenlenen 05.01.2009 günlü hesap bilirkişi raporu ile dosyaya celp edilen ve o tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre indirilmesi gerekli tüm peşin sermaye değeri dikkate alındığında davacıların maddi zararlarının sigorta tahsisleri ile karşılandığı açıktır.

Nitekim davacılar vekili de hesap raporunun düzenlenmesi ile sigorta tahsisleri tüm peşin sermaye değerleri dosyaya geldikten sonra miktarla sınırlı olmak üzere maddi tazminat isteminden feragat ettiğini beyan etmiştir.

Her ne kadar miktarla sınırlı olarak feragat edildiği beyan edilmiş ise de, kusur ve hesap raporunun düzenlenmesinden ve karşılanması gereken bir maddi zararın kalmadığının anlaşılmasından sonra feragat edilmiş bulunmasına göre feragat beyanının maddi tazminatın tümüne yönelik olduğunun giderek dava edilen kısım dışında dava edilmeyen kısmı da kapsadığının kabulü zorunludur.

Çünkü gerek dava dilekçeleri, gerekse tarafların dava sırasındaki sözlü ve yazılı diğer bildirimleri, kural olarak, birer hukuksal işlemdir ve her hukuk işlemi gibi BK’nun 18 (TBK’nun 19) ve MK’nun 2. maddeleri gereğince bildirimde bulunanın kullandığı sözlere bakılmayarak, afakî iyi niyet kurallarınca kullanılan sözlerden veya yazılardan ne gibi bir anlam çıkarılması gerektiği belli edilerek yorumlanmalı ve bu yorum sonucuna göre işlem yapılmalıdır.

Bu duruma göre kesinleşen .... İş mahkemesinin 2008/31E sayılı dosyasındaki feragat beyanının maddi tazminatın tümüne yönelik olduğu ortadadır. Hal böyle olunca ve özellikle ... İş Mahkemesinin 2008/31E, 2009/87K sayılı davasındaki, maddi tazminat isteminin feragat nedeniyle reddine ilişkin kararın kesinleşmiş bulunmasına göre, görülmekte olan davanın kesin hüküm nedeniyle reddi yerine, davacılar yararına maddi tazminata karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.