Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/20 K.2017/6780

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işyerinde 01/08/2004-27/08/2010 tarihleri arasında geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Davanın yasal dayanaklarından biri 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının davalı işyerinden 07.08.2006 tarihinden 12.12.2007 tarihine kadar kesintili sigortalı bildiriminin yapıldığı.

Ancak davacının tespitini istediği dönemde dava dışı 1046809 sicil sayılı işyerinde 17.12.2007-25.08.2008 döneminde, 1050952 sicil sayılı işyerinde 24.09.2008-27.08.2010 döneminde, geçen bir kısım çalışmalarının davalı Kuruma bildirildiği, davacının davalı yanında kısmen sigortalı olarak bildiriminin yapıldığı, davalı şirketin bildirimin yapıldığı diğer iki şirket ile organik bağı olduğu anlaşılmakta ise de, davacı adına hizmet bildirimi yapılan tüm işverenlerin hak alanını ilgilendirmekte olup, davalı şirket ile davacı adına hizmet bildiren işverenler arasında organik bağ bulunsa bile,

uyuşmazlık konusu dönemin tamamında davalı işyerinde ve diğer işyerlerinde çalışması bulunan tanıklar dinlenmemiş olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının tespitini talep ettiği dönemde farklı işyerlerinde çalıştığı davacının çalıştığı dava dışı işyerlerini davaya dahil ederek hizmet tespitine karar verilen süreler yönünden davacının fiili çalışmasının bulunup bulunmadığı yeterince araştırılmadan, tespiti istenen tüm hizmetlerinin davalı şirket yanında geçtiğinin tespitine karar verilmesi hatalıdır.

Yapılacak iş, davalı şirket ile bağlantılı dava dışı şirketlerin davaya dahil edilmesi için davacıya uygun bir süre verilmek suretiyle dava dışı bu şirketler usulünce taraf haline getirildikten sonra işin esasına girilerek bu işyerlerinin ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarının tamamını getirtmek, tespiti istenen dönemde diğer şirketlerde çalışması bulunan bordro tanıklarını dinlemek, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde, ... ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta,

vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak suretiyle davacının işe giriş ve çıkış sürelerini net belirlemek, davacının çalışmasının hangi işyeri ya da işyerlerinde geçtiğini tespit edip, özellikle imzalı ücret bordrolarını da dikkate alarak infazında tereddüt yaratmayacak şekilde sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.