Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/20590 K.2017/3404

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

Dava; davacının davalı işyerinde 1995/Ekim – 2011/Ağustos ayları arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine dair verilen ilk karar Dairemizin 10.02.2015 Tarih ve 2014/4210 E, 2015/2072 K sayılı kararı ile; dava dışı... ya da mirasçıları ile davalı ...arasında işyeri devri bulunup bulunmadığı araştırılmadan sonuca gidilmesinin isabetsiz olduğu belirtilerek mahkemece verilen karar bozulmuş, bozma kararına uyan mahkemece son olarak; davacının 01.10.1995 – 31.08.2011 tarihleri arasında davalı iş yerinde yasal asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine, bu hizmetin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, davalı Kurum'a bildirilen sürelerin dışlanmasına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davanın ...'a karşı açıldığı, davacının dava dışı ve 14.07.2010 tarihinde vefat eden...'a ait işyerinde 01.11.1996 – 1999/3. dönem arasında yılda 120 gün ve 01.01.2000 – 2010/8. ay arasında aralıksız çalışması bulunduğu, davalı yanında ise 09.04.2011 – 27.05.2011 tarihleri arasında çalışmasının bulunduğu, davacı tarafından; ... isimli işyerinin... vefat ettikten sonra akrabası olan davalı ...tarafından devralınarak ... ismi ile işletilmeye devam ettiğinin iddia edildiği,

dava dışı...'un mirasçılarının mirası kayıtsız şartsız reddettikleri, davalının 29.07.2010 tarihinde vergiye kaydolduğu ve işyerini 01.10.2010 tarihinde tescil ettirdiği, tanık olarak dinlenilen davalının eşinin; işyerindeki araçları kredi çekerek aldıklarını ve önceki işyeri ile ilgilerinin olmadığını beyan ettiği, ... ... ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi tarafından davalının 14.10.2010 tarihinde 100.000,00 TL, 03.11.2011 tarihinde 25.000,00 TL kredi kullandığının bildirildiği,

bordro tanıklarının işyerinin devredilip devredilmediği ile ilgili açık beyanlarda bulunmadıkları ve zabıta tarafından da komşu işyeri tanıklarının tespit edilemediğinin bildirildiği, Dairemiizn anılan bozma kararından sonra dosyaya giren kayıt ve belgelerden ise; zabıta tarafından tespit edilen komşu işyeri tanığının;

kendisinin 1994 yılından beri yaklaşık 20 m mesafedeki işyerinin sahibi olduğunu, dava dışı... öldükten sonra yeğeni olan davalının kendi sermayesi ile işyerinde aynı işi yaptığını, davacıyı tanıdığını, davacının dava dışı ... zamanında da davalı ... zamanında da işyerinde çalıştığını, davalının dava dışı ... araçlarından bir ikisini satın aldığını beyan ettiği, vergi dairesince;

dava dışı...'un 15.06.1995 tarihi itibari ile araç çekme işi nedeni ile vergi kaydının başladığının, ölüm tarihi olan 14.07.2010 tarihine kadar sürdüğünün, davalının araç çekme işinden dolayı vergi kaydının ise 29.07.2010 tarihinden itibaren başladığının ve halen devam ettiğinin bildirildiği, dava dışı... ve davalının üzerine kayıtlı olan araçların listesi geldiği anlaşılmıştır.

506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz.

Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527,30.6.1999 gün 1999/21-549-555,5.2.2003 gün 2003/21-35-64,15.10.2003 gün 2003/21-634-572,3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 10.11.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Öte yandan; mirasın reddi, Türk Medeni Kanunu'nun 605 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup anılan Kanun'un 605. maddesinde, yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebilecekleri belirtilmiştir.

Mirasın reddi halinde, mirası reddedenler yönünden davaya devam edilemez. Bu halde mirası reddetmeyerek mirasçılığı devam edenlerin katılımı ile davaya devam edilir. Mirasçıların tamamının mirası reddetmeleri halinde Türk Medeni Kanunu' nun 612 ve devamı maddeleri uyarınca mirasın tasfiyesi yoluna gidilerek, bir tasfiye memuru atanır ve ilgili memurun davaya dahil edilmesi suretiyle davaya devam edilir.

Somut olayda; davacının çalışmalarının hep aynı işyerinde geçtiği, dava dışı...'un vefatından sonra işyerinin davalı ...tarafından işletilmeye devam edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; davalı ...'un araç çekme işinden dolayı vergi kaydının 29.07.2010 tarihinde başladığını, bu tarihten öncesi için davalıya husumet düşmeyeceğini dikkate almak, talep edilen diğer süreler yönünden ise; davacının çalışmalarının dava dışı... yanında geçtiği, ancak... mirasçılarının mirası reddettikleri anlaşıldığından.

4721 sayılı TMK’nun 612. maddesi gereğince mirasın tasfiyesi yoluna gidilip gidilmediğini araştırarak, tasfiye yoluna gidilmiş ve bir tasfiye memuru atanmış ise ilgili memurun davaya dahil edilmesi için davacıya süre vermek, tasfiye yoluna gidilmemiş ve tasfiye memuru atanmamış ise, terekesinin tasfiyesi ve tasfiye memuru atanması için murisin son ikametgahındaki Sulh Hukuk Mahkemesine ihbarda bulunarak atanacak tasfiye memuru davaya dahil edildikten sonra varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.