Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/2278 K.2017/5269

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalılara ait işyerinde 01/08/2008-07/03/2011 tarihleri arasında geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda, davacıya ait hizmet döküm cetveli incelendiğinde davacı adına 01/02/2009-2009/4. ay ve 01/05/2009-01/10/2009 tarihleri arasında dava dışı işyerlerinden bildirilen çalışmaların iptal edildiği, davalı ... ...ı'ya ait 1185420 sicil sayılı işyerinde 08/03/2011-20/03/2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının davalı Kuruma bildirildiği, davalı ... ...ı'ya ait 1185420 sicil sayılı işyerinin 12/11/2010 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, diğer davalı ...'in davalı davalı ... ...ı'ya ait 1185420 sicil sayılı işyerinden sigortalı olarak gösterildiği,

kolluk tarafından düzenlenen 09/01/2014 tarihli tutanakta davalı ...'in anılan işyerini 3 yıl önce ... isimli kişiye devredip kendisinin işçi olarak çalıştığının bildirildiği, davacının işyerinde 01/03/2011 tarihinde iş kazası geçirdiğini iddia ederek aynı tarihli rapor sunduğu anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davacı adına dava dışı işyerlerinden bildirilen 01/02/2009 ila 10/10/2009 tarihleri arasındaki çalışmaların iptal edilip edilmediğini iptal edildiyse neden iptal edildiğini araştırmak, 01/03/2011 tarihli raporu ve davalı Kurumca iş kazasına ilişkin araştırma yapılıp yapılmadığını araştırmak, davalılar ...t ...ı ve ...'in vergi kayıtlarını sormak, davacının çalıştığını iddia ettiği ve 12/11/2010 tarihinde davalı ... ...ı adına tescil edilen lokanta işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ve 12/11/2010 tarihinden önce kimin adına tescilli olduğunu tespit etmek, ihtilaf konusu dönem bordrolarını getirtmek,

bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, beyanı alınan tanıkların hizmet cetvellerini davalı Kurumdan istemek, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, ...

Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.