Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/3254 K.2017/7103

Davacı, asıl ve birleşen davada iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlere, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, 28.10.2010 tarihli iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan davacı sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece 94.117,38 TL maddi ve 27.500 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, davacı sigortalının davalı işveren tarafından işletilen kargo işyerinde kamyon şoförü olarak çalışırken olay tarihinde, yağış nedeniyle kayganlaşan zeminde yokuş aşağı hareket halinde iken, aracı frenle yavaşlatmak istediği sırada, aracın kayarak karşı şeride geçmesi neticesinde karşı istikametten gelen 3. şahsa ait araçla çarpışması neticesinde iş kazasının gerçekleştiği, davacının iş kazası nedeniyle %27,2 oranında malul kaldığı, olayın kurum tarafından iş kazası kabul edildiği, mahkemece itibar olunan kusur raporuna göre iş kazasının gerçekleşmesinde davalı işverenin %45, davacı işçinin ise %55 oranında kusurunun bulunduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, maddi zararın belirlenmesi sırasında, Kurumca hak sahibi davacıya bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik gelirinin rücuya kabil kısmının maddi tazminat alacağından tenzil edilmediği anlaşılmıştır.

Davanın bu yönüyle yasal dayanağını, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununu oluşturmaktadır. Kanunun 55. maddesinde, “ Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

Adalet Komisyonu'nun 55. madde gerekçesine göre; “sosyal güvenlik ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez.

Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafik kusura) yansıyan sosyal güvenlik ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen sosyal güvenlik ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.”

Öte yandan, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun 2. maddesine göre “Türk Borçlar Kanununun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları, gerçekleştirildikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır” Dairemizin ve giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanunun 55. maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.

Anayasa Mahkemesinin 21.03.2007 gün ve 26649 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 23.11.2006 gün ve E: 2003/10, K: 2006/106 sayılı Kararı ile 26. maddedeki “sigortalı veya hak sahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlı olmak üzere...” bölümünün Anayasaya aykırılık nedeniyle iptaline karar verilmiştir. 26. maddedeki anılan cümlenin iptali ile Kurumun rücu hakkının yasadan doğan kendine özgü ve sigortalı yada hak sahiplerinin hakkından bağımsız basit rücu hakkına dönüşmüş olması karşısında, rücu davasında, ilk peşin değerli gelirin tazmin sorumlularının kusuruna isabet eden miktarla sınırlı şekilde hüküm kurulması gerekir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesinde, açıkça gelirlerde meydana gelen artışların istenemeyeceği belirtilmiştir.

Bu nedenle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra 26. maddeye dayanılarak açılan rücu davalarında artışlar istenemeyeceğine göre, böyle bir ibare bulunmayan 10. maddeye dayanan rücu davalarında da gelirlerdeki artışların istenemeyeceği açıktır. HGK.19.03.2008 gün ve 2008/10-254E.-2008/266 K. sayılı Kararı da bu yöndedir.

Yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, her ne kadar TBK’nun 55. maddesi kapsamında teknik arıza nedeniyle kurumca bağlanan gelirlerin tazminat isteminden tenzil edilemeyeceği açık ise de; dosya kapsamındaki bilgilere göre 1993 model aracın işveren tarafından düzenli bakımlarının yaptırılmadığı gibi, trafik muayenesinin de süresinde yaptırılmamış olması nedeniyle kazanın gerçekleşmesine sebebiyet verildiğinin açık olması nedeniyle, işverenin kazanın gerçekleşmesinde kusurlu sayılması gerektiğinden, davalı işverene isabet eden %45 oranındaki kusur üzerinden kurumca bağlanan gelir ve ödeneğin rücuya kabil olması nedeniyle tazminat alacağından tenzili gerekirken, maddi tazminat isteminden tenzilat yapılmadan usul ve kanuna aykırı olacak şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

O halde, Mahkemece yapılacak iş, maddi tazminat hesabında davacıya bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile geçici iş göremezlik ödeneğinin davalı işverenin kusuruna isabet eden rücuya kabil kısmını maddi tazminat alacağından tenzil ederek oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde,davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.