Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/7828 K.2017/9367

...

Davacı, işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının prime esas kazanç üzerinden tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan deliller ile hükmün dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre fer'i müdahil Kurum ve davalı şirket işyeri vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı vekilinin ise temyiz itirazlarına gelince;

Dava, davacının kira-yakacak yardımı ile yılda 3 kez verilen ikramiyelerin de sigorta primlerine eklenerek davalı işyeri nezdinde geçen hizmeti esnasında prime esas kazancının tespiti ile eksik primlerin tamamlatılması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile “davacının 2011 Kasım ayına ait prime esas kazancının 4.352,40 TL olduğunun tespitine, Kurum'a bildirilen prime esas kazancın infazda nazara alınmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine” şeklinde karar verilmiştir.

Uyuşmazlık konusu olan 5510 sayılı Kanun'un, "Prime Esas Kazançlar" başlıklı, 80.maddesinde;

“4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

(a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir.

Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir.

Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan aynı Yasa'nın 86/9. maddesinde ise “Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır ” hükmü yer almaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden ; davacının 01.07.2010-24.07.2011 tarihleri arasında davalı işyeri nezdinde geçen çalışmalarının bulunduğu, davalı işyerince davacı adına 2011 yılı Ocak ayında 28 gün için 3.587 TL , 2011/07. ayında ek bildirge dahil, 30 gün için 5.330,28 TL olarak Kurum'a prime esas kazanç bildiriminde bulunulduğu, davacının...

Esas sayılı dosyasında işçilik alacakları için açtığı davada, 01.01.2011-24.07.2011 dönemi için aylık brüt ücretinin 5.701 TL, kira yardımı aylık brüt alacağının 1.221,70 TL ve biri ödenmiş olan diğer 2 ikramiye alacağı tutarının ise toplam brüt 5.771,74 TL olduğu kabul edilerek yapılan hesaplamalar neticesi verilen kararın Yargıtay denetiminden geçmek suretiyle onanarak kesinleştiği, yargılama esnasında Kurum'a ait yazı cevabı ile işçilik alacağına ilişkin davada Kurum taraf olmadığından verilen kararın Kurum'a intikal etmediği,

işyeri sahibinden işçilik alacağı davası kesinleşmiş ilamı doğrultusunda prime esas kazanç ve diğer ödemeler için ek prim belgesi talep edileceği, ek... verilmemesi halinde re'sen işlem yapılacağının Mahkeme'ye bildirildiği, eldeki davada alınan bilirkişi raporunda ise işçilik alacağı dosyasında belirlenen günlük brüt ücret kalemleri (ücret+kira yardımı+ikramiye) esas alınarak 2011 yılı içerisinde boşta geçen süreler de göz önünde bulundurularak Kurum'a eksik olarak bildirilen prime esas kazanç tutarlarının ay be ay olarak tespit edildiği,

Mahkemece işçilik alacaları davası sonrasında işçiye yapılan ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilmesi gerektiği kanaatiyle yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda; Mahkemece 5510 sayılı Yasa m.80/1-d bendi ile m.86/9 bendi hükümleri birlikte yorumlanmalıdır. Buna göre; davacının Kurum'a eksik olarak bildirilen prime esas kazancının tespiti istemiyle ilgili olarak :

a) Ücret ödemeleri için; davacının ücret bordrolarında yer alan tutar ile Kurum'a bildirilmiş ... tutarları da kıyaslanarak davacının alması gereken gerçek ücretinin asgari ücretin kaç katı olduğu hususu belirlenmeli ve talep edilen dönemdeki ücretler, bu miktar üzerinden diğer aylara oranlanmak suretiyle davacının Kurum'a eksik olarak bildirilen ücret tutarı ay be ay olarak tespit edilmelidir.

b) Diğer ücret dışındaki (kira-yakacak yardımı ve ikramiye) ödemeler için; yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki toplam brüt ödemelerin ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan toplu ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekir. “Bu tür kazançlara salt hak kazanmak, bu kazançların prime esas alınması için yeterli bulunmamaktadır” . (...).

Yapılacak iş; Kurum'dan uyuşmazlık konusu döneme ait ücret ve ücret dışındaki ödemelere ilişkin olarak davalı işyerince davacı adına ....nin düzenlenerek, Kurum'a herhangi bir bildiriminde bulunulup bulunmadığını sormak, bilirkişi marifetiyle hesaplatılmak suretiyle davalı işyerince davacı adına Kurum'a eksik olarak bildirilen prime esas kazanç miktarı ay be ay açıkça belirtilerek infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde tespit etmek ve toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirmek suretiyle sonucuna göre Mahkemece bir karar vermekten ibarettir.

Yukarıda açıklanan maddi ve yasal olgular dikkate alınarak yapılacak inceleme ile hüküm kurulması gerekir iken yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

...