Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/9287 K.2017/437

Davacı, Kurum tarafından çıkarılan borç işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava; davacının satın aldığı ürünlerden prim kesintisi yapmadığı gerekçesi ile davalı kurumca davacı adına çıkartılan tevkifat borçlu bildirimi konulu 29.07.2010 tarihli kurum yazısındaki 23.329,34 TL tutarındaki borç miktarının iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının, davalı Kurum tarafından 29/07/2010 tarih ve 11829372 numaralı borç yazısında belirtilen miktardan hükmün gerekçesinde yazılı müstahsillere ilişkin prim miktarları toplamı olan 2524,94 TL tevkifata esas prim aslı nedeniyle borçlu olduğu anlaşıldığından bu miktara ilişkin talebinin reddine, davalı Kurumun fazladan çıkardığı prim nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 2009/1 ila 12. aylarda, çiftçilerden satın aldığı ürünlerden prim kesintisi yapmadığı gerekçesi ile toplam 23.329,34 TL' nin davalı kurumca davacıdan tahsilinin talep edildiği, davacının 2009 yılında satın aldığı ürünlere ilişkin müstahsil makbuzlarının dosya içerisine alındığı, davalı kurumca davacının 01.12.2008- 31.12.2009 tarihleri arasında ürün alımı yaptığı çiftçilerden 2926 sayılı kanun kapsamında olup prim borcu olan sigortalılar ile hiç bir ... kuruluşuna tabi olmayanlardan yapılması gereken prim kesinti miktarlarının gönderildiği,

mahkemece davacının ürün satın aldığı kişilerden sigorta tescili bulunup prim borcu bulunmayanlar, emekli olanlar ve tescili olmayanlar hariç olmak üzere sadece 4/b tescili ve prim borcu bulunanlar için yapılması gereken prim kesinti miktarı hesaplanarak davacının bu miktardan sorumlu olduğunun kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’nın resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36. maddesi kapsamında Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat (kesinti) suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçimde prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

Bağ-Kur’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi Yasa'nın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. Sigortalının ürün bedelinden prim kesintisi yapılması halinde Kurumun re'sen tescil yapması Kanun gereği olup bunun için davacının dava açmasına veya ayrıca Kuruma başvurmasına gerek yoktur.

Somut olayda; davacının 2009/1 ila 12. aylar arasında ürün satın aldığı ve hiç bir ... kuruluşuna tabi olmayıp zorunlu sigortalılık kapsamında olması gerekenler için yapması gerektiği halde tevkifat yoluyla prim kesintisi yapmadığı kesinti miktarının da dahil edilmek suretiyle davacının borçlu olduğu miktarın belirlenmesi gerekirken sadece 4/b sigortalılığı ve prim borcu bulunanlardan satın alınan ürünler için prim kesintisi yapılması gereken miktarın hesaplanarak hükme esas alınması hatalıdır.

Yapılacak iş, hiç bir ... kuruluşuna tabi olmayıp zorunlu sigortalılık kapsamında olması gerekenlerden tevkifat yoluyla ... bağkur priminin kesilmesi gerektiği nazara alınarak davacının davalı kuruma olan borç miktarını tespit ederek karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.