Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/9908 K.2017/879

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/04/2011-24/11/2011 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 01.04.2011-24.11.2011 tarihleri arasında davalı işverene ait ... ülkesi ... kentindeki inşaat iş yerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalı işverenin yurt dışındaki işyerinde sigortasız çalıştırıldığı ve şantiye içinde çalışma saatleri içinde düşerek iş kazasına maruz kaldığından bahisle davalı Kuruma şikayette bulunduğu, bunun üzerine 11.06.2013 tarihli inceleme raporunun düzenlendiği, raporun tamamının dosya içinde bulunmadığı ancak davalı Kurum tarafından davacı vekiline hitaben yazılan 14.03.2014 tarih ve 4.230.567 sayılı yazıda;

davacının davalı işyerinde 01.04.2011-24.11.2011 tarihleri arasında çalışmalarının tespit edildiğinin bildirildiği ve işverenden 01.04.2011 tarihli işe giriş bildirgesi ile 2011/4-11 aylarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenmesinin istendiğinin belirtildiği, davacının hizmet cetvelinin ve şahsi sicil dosyasının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin (g) bendinde, ülkemiz ile ... sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin 4. maddenin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanacağı, bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri durumunda,

50. maddenin 2. fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümlerinin uygulanacağı, bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacağı belirtilmiştir.

5510 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde ise sigortalıların işleri nedeni ile geçici olarak yurt dışında bulunmaları düzenlenmiş, buna göre; 4. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri durumunda, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülüklerinin devam edeceği hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti ile yabancı ülke arasında ... sözleşmesi düzenlenmemiş olması durumunda Türk işçinin, Türk işverenin yabancı ülkedeki işyerinde geçici görevle çalışması halinde 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddenin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca sigortalı sayılması mümkündür.

Üzerinde durulması gereken bir başka konu da 5510 sayılı Kanun'un 86.maddenin 6.fıkrasıdır, buna göre; Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir.

Somut olayda, mahkemece 5510 sayılı Yasa’nın 86.maddesinde açıklanan prosedüre uygun araştırma yapılmadığı gibi davacının sözü edilen mevzuat hükümlerine göre 5510 sayılı Yasa’nın 4/1-(a) maddesi kapsamında sigortalı olup olamayacağının da değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davalı Kurum tarafından, davalı işverenden davacı adına işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenmesinin istenip istenmediği, istenmişse buna dair yazının hangi tarihte tebliğ edildiği, davalının tebliğ tarihinden itibaren süresinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edip etmediğini araştırmak, itiraz edilmişse Komisyon kararını beklemek, davalı işveren tarafından davacı adına düzenlenmesi istenen belgelerin süresinde verilmemesi halinde davalı Kurum tarafından re’sen düzenlenip düzenlenmediğini davalı Kurumdan sormak, bu durumda davanın konusuz kalması ihtimalini değerlendirmek,

davacının hizmet cetvelini dosya arasına almak, davacının önceden davalı işverenin sigortalı işçisi olup olmadığını, 5510 sayılı Yasa’nın 10. maddesi kapsamında geçici görev ile yurtdışına götürülüp götürülmediğini araştırmak ve dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.