Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/2468 K.2019/2638

Dava, davacının, 05.05.1983-01.11.1984 tarihleri arasında davalı işverenlere ait işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

B)Davalı Cevabı:

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının ihtilaflı dönem bordrolarında isminin bulunmadığını, işveren tarafından işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının fiili çalışmanın kanıtı olamayacağını, Kurumun fer'i müdahil olması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

İlk derece Mahkemesince "... davacı tanık beyanları ve tanık beyanlarına göre davacının üretim işçisi olarak işyerinde çalıştığı , davacı adına davalı işverenler tarafından 158920.35 sicil numaralı işyerinden 1984/2. dönemde 82 gün, 19.11.1984 işten çıkış tarihiyle 1984/3.dönemde 15 gün işçilik bildirimi olduğu hususları hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalı işverenlere ait 158920.35 sicil numaralı işyerinde işe giriş bildirgesinde yazılı olduğu gibi 05.05.1983 tarihinde işe başladığının ve taleple bağlı kalarak 01.11.1984 tarihine kadar çalıştığının anlaşıldığı..." gerekçesi ile "Davanın KABULÜ ile,

10061328 sigorta sicil numaralı davacı ...’nın ,

- Davalı işverenlere ait 158920.35 sicil numaralı işyerinde 05.05.1983 tarihiyle işe başladığı ve 01.11.1984 talep tarihine kadar toplam 526 gün çalıştığı, 82 günün Kuruma bildirimi yapıldığı, 444 gününün ise yapılmadığı, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığının tespitine,

- 506 sayılı Yasanın 60. maddesinin (G) fıkrası uyarınca sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 01.07.1986 tarihi olduğunun tespitine " karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu;

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kamu davası olduğunu, gerekli kanıtlar toplanmaksızın ve eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu esas alınarak hükm kurulduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

Bölge Adliye Mahkemesince, dönem bordrosunda adı yer alan tanıklar ..., ..., ... tarafından davacının eylemli çalışmasının varlığı konusunda hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde beyanda bulunulduğu; bildirge tarihinde davacının 18 yaşından küçük olmasına karşın, işe giriş bildirgesinde çıraklık konumuna ilişkin ibare yer almadığı; yasal düzenlemelere uygun çıraklık sözleşmesi ve Mesleki Eğitim Müdürlüğü'nde kaydının bulunmadığı; salt 18 yaşın altında olan kişilerin çırak olarak kabulünü gerektiren düzenleme bulunmayışı ve davacının öğrenme amacıyla değil, üretim sürecinde hizmet akdine dayalı olarak eylemli çalışmasına yönelik dosya kapsamındaki kanıt ve belgeler ışığında davasının kabulü gerektiği gerekçeleri ile

"... 9. İş Mahkemesinden verilen 02.03.2017 tarih, 2015/117 Esas ve 2017/76 Karar sayılı kararına yönelik fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan REDDİNE" karar verilmiştir.

E)Temyiz:

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; resmi kayıtlar karşısında davacının da iddiasını yazılı deliller ile ispat etmek zorunda olduğunu, gerekli ve yeterli araştırma yapılmaksızın hatalı bilirkişi raporunun hükme esas alınarak karar verildiğini beyanla temyiz yoluna başvurmuştur.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Savunma hakkı Anayasa (m.36) ile güvence altına alınmış olup, HMK'nın 27. maddesinde de ayrıca düzenlenmiştir. Hâkim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez (HMK mad. 27). Buna göre hâkim, Anayasa ile güvence altına alınan ve HMK'da da ayrıca düzenlenmiş bulunan iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya çağırmak zorundadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına 05.05.1983 tarihinde davalı ...-...ve ... adına tescilli 158920 sicil numaralı işyerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin 30.05.1983 tarihinde davalı Kuruma verildiği, söz konusu işyerinin 05.05.1983-31.05.1983 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, davalı işyeri hakkında düzenlenen yoklama fişinden davalıların 22.03.1983 tarihinde faaliyete başlayıp 05.04.1985 tarihine kadar faaliyete devam ettiklerinin anlaşıldığı, davada husumetin ilk önce davalı ...'a yöneltildiği, ... ve ...'ın davaya dahil edildikleri, dava dilekçesi, gerekçeli karar ve bölge adliye mahkemesi ilamının davalıların davalı Kurumda kayıtlı işyeri adresine Tebligat Kanunu'nun 35.maddesine göre tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, dava dilekçesi, gerekçeli karar ve bölge adliye mahkemesi ilamı taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Yapılacak iş, davalıların açık kimlik bilgileri ve adres kayıt sisteminde mevcut adresleri araştırılıp tespit edilerek usulüne uygun olarak tebligat yapılıp taraf teşkilini sağlamak, davalıların delillerini bildirmeleri için süre vermek ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin temyiz başvurusunun kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı KALDIRILMASI, İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASI gerekmiştir.